71روابط و مناسبات اجتماعى بود. در غير اينصورت، زمينهاى براى هدايت و تبليغ رسالت به وجود نمىآمد. خداى متعال از خوشخويى و مداراى پيامبر(ص)، اينگونه تمجيد مىكند: (فَبِمٰا رَحْمَةٍ مِنَ اللّٰهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لاَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ...).
«به بركت رحمت الهى، در برابر مردم نرم و مهربان شدى، و اگر خشن و سنگدل بودى، از اطراف تو پراكنده مىشدند. پس آنها را ببخش و برايشان آمرزش بخواه...»
رحمت و مهر او، بهگونهاى فراگير بود، با كسانى كه سالها با او دشمنى كرده بودند؛ مانند مشركين قريش، با گذشت برخورد كرد. در روز فتح مسالمتآميز و بدون خونريزى مكه، شخصى اين جمله را تكرار مىكرد كه:
«اليَوم يَوم الْمَلْحَمَة، اليَوم تَستحلّ الْحرمة».
«امروز روز كشتار، جنگ و انتقام است، امروز روز شكسته شدن حرمتهاست.»
پيامبر رحمت(ص)، در برابر و در ردّ اين شعار، اين جمله را فرمود: «اليَوم يَوم المَرحمة»؛ «امروز روز رحمت و مهربانى است.»
بدين ترتيب، آن حضرت، جلو هرگونه خشونت و تندى در مقابل مخالفان اسلام را گرفته، نگرانى و ترس مشركين قريش را برطرف ساخت و به آنان فرمان داد: «إذهَبُوا فأنتم الطلقاء»؛ «برويد كه همگى آزاديد.» 1
پيامبر(ص) پيامآور رحمت و محبت
خداى تعالى، رسول گرامى اسلام(ص) را رحمتى فراگير و عام معرفى كرد، كه رحمت او شامل همه انسانها؛ اعم از مسلمان و غير مسلمان مىشود: (وَ مٰا أَرْسَلْنٰاكَ إِلاّٰ رَحْمَةً لِلْعٰالَمِينَ). 2
«ما تو را جز رحمتى براى جهانيان نفرستاديم.»