188در اطراف مدينه به كشاورزى مىپرداخت و بر اثر بصيرت و اطلاع كامل در امور كشت و زرع و با كوششهاى شخصى، باغها و چشمههايى احداث كرد كه سالانه داراى محصولى فراوان بود و مىتوان گفت كه از افراد تا حدّى غنى مسلمان آن روز به شما مىرفت.
امّا انفاق به فقرا و صدقات مستمرّ به مستمندان و بذل و بخشش به نيازمندان، هدف والاى آن حضرت بود و همواره آسودگى ديگران و رفع احتياج مسلمانان را، حتى بر زندگى روزمره خود ترجيح مىداد، 1 به خصوص در روزگار خلافت ظاهريش در عمل نشان داد كه خليفه و رهبر بايد آنگونه زندگى كند كه بينواترين افراد مسلمانان زندگى مىكنند تا از وضع خويش دلشكستگى نداشته باشند و در تحمّل ناملايمات و مشكلات روزگار، صبر و شكيبايى پيشه كنند. اميرمؤمنان(ع) در پاسخ عاصم بن زياد، كه بر شدّت سختگيرى حضرت در پوشاك و خوراك و ديگر احتياجات روزانهاش اعتراض داشت، فرمود: خداوند بر امامان عادل واجب كرده است كه در پايينترين سطح مردمان ضعيف زندگى كنند تا فشار فقر آنان را از پاى درنياورد. 2
وقفنامه عمومى يا وصيتنامهاى كه حضرت امير(ع) نوشته و امام كاظم(ع) آن را در روايتى صحيح نقل مىكند، مشتمل بر رقبات و املاك و اموالى است كه دليل بر گفتار ماست، لذا پيش از برشمردن همه موقوفات آن حضرت، عين وقفنامه را مىآوريم و ترجمه مىكنيم تا خواننده گرامى بينايى بيشترى در موضوع داشته باشد. 3
متن وقفنامه اميرالمؤمنين(ع)
هذا ما أوصي بِهِ وَقَضي بِهِ فِي ماله عَبْدُاللَّه عليٌّ ابتغاءَ وجهاللَّه، ليولجني به الجنّة ويصرفني به عن النّار ويصرف النّار عنّي يوم تَبيَضُّ وجوهٌ وتسودُّ وجوهٌ، أنّ ما كان لي من مالٍ بِيَنبُع يعرف لي فيها وما حولها، صدقة ورقيقها، غير أنَّ رباحاً وأبانَيْزَرَ وجُبَيراً عتقاءٌ ليس لأحد عليهم سبيل، فهم مواليّ يعملون في المال خمس حِجَج، وفيه نفقتُهم