317كسى بود كه در اسلام، به عنوان «قاضى القضات» شناخته شد. فرزندش، يوسف نيز از سوى وى، قاضى جانب غربى بغداد بود و پس از وى، هارون الرشيد او را به عنوان قاضى القضات، نصب كرد. 1
خطيب بغدادى نقل كرده است كه ابويوسف، نخستين كسى بود كه كتابهايى را در اصول فقه، براساس مذهب ابوحنيفه، تأليف كرد و فقه ابوحنيفه را در همهجا، گسترش داد و مسائل آن را [بر ديگران] املا كرد و به ديگران آموزش داد. 2 او خود گفته است كه به مدت هفده سال، يار و شاگرد ابوحنيفه بود و پس از آن هفده سال، دنيا به وى روى آورد؛ يعنى عهدهدار مناصب دنيوى شد. سرانجام در سن 69 سالگى، در ربيعالاول سال 182ه .ق، درگذشت. 3
بيشتر مورخان، به محل دفن ابويوسف قاضى، اشاره نكردهاند. اما ابنفوطى نوشته است كه او را در «مقابر قريش» (آستان كاظمين امروزى) دفن كردند. 4 از ميان جغرافىدانان و جهانگردان مسلمان نيز، بشّارى مقدسى در نيمه قرن پنجم هجرى، شمسالدين محمد بن مازه و على بن ابىبكر هروى، در اواخر قرن ششم هجرى، به وجود قبر وى در مقابر قريش، اشاره كردهاند. 5
گويا در قرون ميانى اسلامى، قبر ابويوسف به علت بىتوجهى و بازسازى نشدن، به مرور زمان از بين رفته است. شاهد بر اين مسئله، آن است كه سيد نعمتالله جزائرى، در اواخر قرن يازدهم هجرى نوشته است:
قبر ابويوسف، قبلاً شناخته شده نبود. در دهه هفتاد از قرن يازده، محلى را متصل