66
بقيع در قرن ششم هجرى
ابنجبير، جهانگرد معروف قرن ششم، پس از بازديد از بقيع، مشاهدات خود را به نگارش درآورده است كه خلاصهاى از آن را در اينجا مىآوريم:
بقيع الغرقد در بخش شرقى مدينه قرار دارد و راه آن از دروازه مشهور به «باب البقيع» مىگذرد. وقتى از طريق آن باب خارج مىشوى، اول چيزى كه در سمت چپ مشاهده مىكنى، قبر صفيه عمه پيامبر خدا(ص) و مادر زبيربن عوام خواهد بود. روبهروى قبر صفيه، قبر مالك بن انس واقع شده است كه گنبد كوچكى هم دارد و روبهروى آن، مزار فرزند ارجمند پيامبر اسلام(ص) ابراهيم قرار دارد كه داراى گنبد سپيدى است. در طرف راست آن، قبر عبدالرحمان فرزرند عمر بن خطاب، معروف به ابىشحمه قرار دارد كه پدرش او را حد زد و به دنبال آن بيمار شد و مُرد. روبهروى آن، قبرهاى عقيل بن ابىطالب و عبدالله بن جعفر (ذوالجناحين) واقع شده است. مقابل اين قبور، مقبره همسران پيامبر(ص) است و پس از آن مقبرهاى كوچك قرار دارد كه سه تن از فرزندان پيامبر(ص) در آن دفن شدهاند. سپس به قبر عباس عموى پيامبر(ص) و حسن بن على(ع) مىرسى كه گنبد و بارگاه بلند و محكمى دارد. اين مقبره طرف راست دروازه بقيع واقع شده است. قبر حسن بن على(ع) پايين پاى عباس قرار دارد و هر دو قبر، بزرگ است و مقدارى از سطح زمين برآمدگى دارد و روى آن را تخته سنگهايى، با زيبايى و مهارت تمام بهوسيله صفحات زردرنگِ مرصعشده، پوشانده است. اين سنگها بهوسيله ميخهايى كه همانند ستاره مىدرخشد، بسيار زيبا و چشمنواز نصب شده است. قبر ابراهيم پسر رسول خدا(ص) نيز به اين شكل است. نزديك بارگاه عباس، خانهاى قرار دارد منسوب به فاطمه دختر رسول خدا(ص) كه به آن بيتالاحزان مىگويند. 1