343حج مانند قضاى روزه واجب خواهد گرديد، مگر آنكه گفته شود بر غذا خوردن در روزه ماه مبارك، عرفاً ترك روزه صادق است، ولى بر ترك وقوف در روز عرفه عرفاً ترك وقوف و درنتيجه ترك حج صادق نيست.
2. روايات آمر به نماز فرادى در جماعت ميان عامه
دومين دسته از روايات وارد در تقيه كه ممكن است مانع در مقام باشند، رواياتى هستند كه امر به قرائت مخفى در حين اداى نماز جماعت با عامه نموده‌اند كه مفاد اين روايات آن است كه تقيه مجوز ترك قرائت در نماز با عامه نخواهد بود و اين نماز در واقع نمازى فرادى اما به شكل جماعت است.
اما با دقت در مفاد اين روايات، شايد مانعيت آنها در مقام مرتفع شود؛ بدين جهت‌كه اثبات لزوم قرائت سوره درصورت امكان، مفيد عدم اجزا در جايى كه تقيه متوقف بر ترك جزء يا شرط باشد نخواهد بود؛ به عبارت ديگر، اثبات شىء نفى ما عدا نمى‌كند و خلاصه مانعيت اين روايات در مقام ثابت نخواهد بود.
نتيجه بحث در ادله تقيه اين شد كه اگر دلالت روايات را بر اجزا در مورد مأتى‌به فاقد شرط يا جزء، به جهت تقيه، با تقريبات مذكور بپذيريم، مانعى در مقابل آنها ثابت نيست و در مسئله ما نحن فيه، وقوف تقيه‌اى در غير عرفه همراه با ساير مسلمانان، مجزى و مبرئ ذمه خواهد بود و از اين جهت فرقى ميان شك در مخالفت و علم به مخالفت حكم قاضى عامه با واقع نيست.
3. سيره قطعيه
دليل ديگرى كه امكان تمسك به آن براى اثبات صحت و اجزاى حج، همراه با وقوف تقيه‌اى و مستند به حكم قاضى عامه وجود دارد، سيره قطعيه غيرمردوعه از زمان ائمه(عليهم السلام) تاكنون است.