267
تقيه مداراتى
محمد رحمانى
ميقات حج، شماره 30، زمستان 1378ه .ش
نوشتار حاضر در راستاى تبيين و توضيح ديدگاه حضرت امام خمينى(رحمه الله) درباره «تقيه مداراتى» به نگارش درآمده است. نگارنده محترم در اين نوشتار مباحث متنوعى را مطرح كرده است. ايشان براى روشن شدن بحث، نخست معناى لغوى و اصطلاحى تقيه را بيان كرده و سپس به تقسيمات مختلف آن پرداخته است. در ادامه اختلاف نظر فقها در تقيه مداراتى مطرح و نظريات شيخ انصارى و حضرت امام(رحمه الله) بيان شده است. در بحث ادله تقيه مداراتى، به روايات كه مهم‌ترين دليل تقيه مداراتى هستند، پرداخته شده است. نويسنده در اين بخش پنج دسته روايت براى اثبات تقيه مداراتى مطرح و مورد بررسى قرار داده و سپس به روايات معارض پرداخته است. ايشان در بخش قلمرو دلالت اخبار، اين پرسش را مطرح كرده است كه آيا عمل بر طبق تقيه مداراتى مجزى از مأموربه واقعى است يا اينكه اين عمل صورى است؟ نويسنده از مجموع قرائن و شواهد، نتيجه گرفته است كه ادله تقيه مداراتى دلالت دارند كه عمل از روى تقيه، صورى نيست؛ بلكه صحيح و امر واقعى ثانوى است. تقيه مداراتى در موضوعات، گستره آثار تقيه مداراتى و شرط عدم مندوحه، عناوينى هستند كه در پايان مقاله مطرح شده‌اند.
پيشگفتار
«تقيه» از موضوعاتى است كه ريشه در كتاب و سنت دارد و درباره آن بحث‌ها و گفت‌وگوهاى بسيار صورت گرفته است؛ زيرا تقيه افزون بر نقش كليدى‌اش در مباحث