167كه آيا قصر بر او واجب است يا بين قصر و اتمام مخير است؟ بنابراين به نظر مى رسد همين احتمالِ مدخليت در عدم وحدت متعلق يقين و شك، كافى است.

بخش دوم: قول به وجوب اتمام و ادله آن

از كسانى كه قائل به وجوب اتمام در اماكن چهارگانه هستند، مرحومان سيد مرتضى ¹ و ابن جنيد ² مى باشند.

صاحب حدائق ³، صاحب رياض ⁴، وحيد بهبهانى ⁵ و خويى ⁶ كلامِ حكايت شده از سيد مرتضى و ابن جنيد را ظاهر در منع قصر و تعينِ اتمام در اين اماكن مى دانند.

اشكال به ظهور كلام ايشان در منع قصر

صاحب جواهر بعد از اينكه ظاهر كلامِ حكايت شده از سيد مرتضى و ابن جنيد را تعين اتمام دانسته، مى گويد:

امكان دارد كه مراد اين دو بزگوار، نفى تحتم (حتميت) تقصير باشد؛ همان‌گونه كه شهيد ⁷ نيز چنين احتمال داده است. بلكه آنچه اين احتمال را تأييد مى كند عبارت است از:

1. بعضى از فقها، تنها رأى مخالف در اين مسئله را، رأى مرحوم صدوق مى دانند؛ ⁸

2. علامه حلى در مختلف الشيعه، ⁹ رأى مختار شيخ، سيد مرتضى، ابن جنيد، ابن ادريس و ابن حمزه را استحباب اتمام مى‌داند؛ ¹⁰

3. محقق حلى در معتبر ¹¹ و علامه در منتهى ¹² تصريح كرده‌اند كه فقهاى سه گانه (شيخ طوسى، شيخ مفيد و سيد مرتضى) و پيروان ايشان (ابن جنيد و ابن حمزه) نظريه به استحباب اتمام در اين اماكن داده‌اند و تنها اختلاف در تعميم حكم از حائر حسينى به ديگر مشاهد شريف مى باشد. ¹³

مرحوم نراقى و بحرانى نيز به‌گونه‌اى اين اشكال را مطرح كرده‌اند. ¹⁴