125و در ميان خانه‌ها درهايى وجود داشت كه راه ورود مردمِ نواحى مختلف، محسوب مى شد. روند مذكور ادامه داشت تا اينكه محدوديت مكانى مسجدالحرام براى مردم، آشكار شد؛ بنابراين، عمر بن خطاب، برخى خانه‌هاى اطراف را خريد و آنها را ويران كرد و آن‌گاه با ديوارى كوچك، مسجدالحرام را محصور ساخت. بعدها عثمان بن عفان مسجدالحرام را توسعه داد و برخى ديگر از خانه‌هاى اطراف را خريد.

ابن زبير نيز در توسعه مسجدالحرام كوشيد؛ به‌طورى كه برخى خانه‌ها را خريد و ضميمه مسجدالحرام كرد. وليد بن عبدالملك نخستين كسى بود كه مسجدالحرام را به اسطوانه‌هاى مرمرين آراست و آن را با چوب تزيين شده درخت ساج، مسقف كرد. بعدها منصور بخش شامى مسجدالحرام را توسعه داد و مهدى نيز در همين مسير گام برداشت. در اين دوران، كعبه در كنار مسجدالحرام قرار داشت اما مهدى مايل بود كه كعبه در وسط مسجدالحرام باشد. بنابراين، خانه‌هاى مردم را خريد و به مسجدالحرام افزود و كعبه را در وسط مسجدالحرام قرار داد. توسعه مسجدالحرام در دوره‌هاى بعد نيز استمرار يافت و اين روند تا به امروز همچنان ادامه دارد. ¹

13 شعبان المعظم 1428 ه .ق