38يعنى جايى كه ارتباط قلبى با مزور برقرار شود و منشأ تحول در زاير گردد، نه بر سياحت و زيارت جسمى و صورى.

شاهد اين ادعا كلام بزنطى است كه مى‌گويد: در نامۀ حضرت ثامن الحجج، على بن موسى الرضا عليه السلام خواندم كه فرمود:

«أبلغ شيعتى إنّ زيارتى تعدل عند اللّٰه عزّوجلّ ألف حجّه»؛ اين پيام را به شيعيان ما برسانيد كه زيارت من در پيشگاه الهى با هزار حج برابر مى‌كند. (تعجب كردم، از اين رو) به امام جواد عليه السلام گفتم: واقعاً با هزار حج برابرى مى‌كند؟ فرمود:

«أى واللّٰه ألف ألف حجّة لمن زاره عارفاً بحقّه»؛ ¹ آرى، به خدا سوگند! با هزار هزار (يك ميليون) حج برابرى مى‌كند، اما براى كسى كه با معرفت زيارتش كند.

معرفت و آگاهى، نه تنها شرط كمال زيارت ائمۀ اطهار عليهم السلام است، بلكه دربارۀ طواف كعبه نيز اين تعبير آمده است. ابراهيم تيمى گويد: در حال طواف كعبه بودم كه امام صادق عليه السلام با تكيه زدن بر من فرمود:

«ألا اخبرك يا إبراهيم مالك فى طوافك هذا؟»؛ اى ابراهيم! آيا مى‌خواهى تو را از فضيلت اين طوافى كه انجام مى‌دهى آگاه سازم؟ گفتم:

بله قربانت گردم. فرمود:

«من جاء إلى هذا البيت عارفاً بحقّه فطاف به اسبوعاً و صلّى ركعتين فى مقام إبراهيم عليه السلام كتب اللّٰه له عشرة آلاف حسنة ورفع له عشرة آلاف درجة...»؛ ²هر كس به زيارت اين خانه بيايد و در حالى كه عارف به حق آن است، هفت مرتبه دور آن طواف كند و سپس دو ركعت نماز در مقام ابراهيم عليه السلام بگزارد، خداوند ده هزار حسنه براى او مى‌نويسد و ده هزار درجه وى را بالا مى‌برد.

دربارۀ مؤمن نيز در حديث صادقين عليهما السلام آمده است:

«أيّما مؤمن خرج إلى أخه يزوره عارفاً بحقّه كتب اللّٰه له بكل خطوة حسنة و محيت عنه سيئة و رفعت له درجة فإذا طرق الباب فتحت له أبواب السماء فإذا التقيا و تصافحا و تعانقا أقبل اللّٰه عليهما بوجهه ثمن باهى بهما الملائكه فيقول : انظروا إلى عبدى تزاورا و تحابّا فىّ حقّ علىّ إلّااُعذّبهما بالنار بعد ذا الموقف...»؛ ³ هر كه براى زيارت برادر مؤمنش از خانه خارج شود، در حالى كه عارف