356شبيه اين مطلب را عبدالرحمن بن مسلم از امام كاظم عليه السلام پرسيد و گفت: زيارت اميرالمؤمنين عليه السلام افضل است يا زيارت امام حسين عليه السلام يا زيارت فلان امام، فلان امام...؟ و يك يك امامان را نام برد. امام كاظم عليه السلام در جواب فرمود: هر كس كه اولين ما را زيارت كند، آخرين ما را زيارت كرده است، چنان‌كه اگر آخرين ما را زيارت كند، مانند اولين نفر ما را زيارت كرده است. هركس ولايت اولين نفر ما را بپذيرد، ولايت آخرين نفر ما را پذيرفته است؛ همان‌طور كه اگر ولايت آخرين نفر ما را بپذيرد، ولايت اولين نفر ما را پذيرفته است. كسى كه حاجت يكى از دوستان ما را برآورد، گويا حاجت همۀ ما را برآورده است... . ¹

بررسى تطبيقى زيارت از ديدگاه شيعه و اهل سنت

زيارت قبور مؤمنان، خصوصاً زيارت بستگان و آشنايان، يكى از اصول اسلامى است كه براى خود آثار سازنده‌اى دارد؛ زيرا مشاهده وادى آرام قبرستان كه چراغ زندگى انسان‌ها در آن‌جا به خاموشى گراييده، دل و جان را تكان مى‌دهد، و براى انسان‌هاى عبرت‌آموز درس عبرت مى‌شود. اين‌گروه با خود مى‌گويند: اين زندگى موقت كه پايان آن، پنهان شدن در زير خروارها خاك است، ارزش تلاش‌هاى ناروا را ندارد. و سرانجام اين افراد در برنامه زندگى خود تجديد نظر مى‌كنند و تحولى در روح و روان آنها پديد مى‌آيد.

گذشته از اين، زيارت بزرگان دين، نوعى ترويج از دين و مقامات معنوى است، و توجه مردم به مدفن بزرگان، اين فكر را تقويت مى‌كند كه معنويت آنان مايۀ اين گرايش‌هاست؛ و گرنه صاحبان قدرت و ثروت ولى فاقد معنويت، زير خاك خفته و كسى به آنها توجهى ندارد.

رسول گرامى صلى الله عليه و آله در آخرين روزهاى عمر خود، به قبرستان بقيع رفت و دربارۀ اهل