174
پايان سخن
زيارت و فرهنگ زيارت در تمام اديان آسمانى و زمينى وجود دارد. همچنين عقلا و علماى تمامى مذاهب اسلامى زيارت را تأييد مىكنند. حال ممكن است اين فرهنگ در ميان برخى از عوام شيعه گاهى همراه با خرافات باشد و يا از طرف عوام اهل سنت شرك و گناه محسوب شود. ولى وقتى كه خداوند كريم خانۀ خود را مكانى براى زيارت مردم معرفى مىكند. و از طرفى ديگر رسول خدا صلى الله عليه و آله در احاديثى مستند و متواتر بيان مىفرمايد كه هر كسى به زيارت من بيايد شبيه آن است كه در زنده بودن من مرا ديده است و يا كسى كه به ديدن من بيايد و مزارم را زيارت نكند به من ظلم نموده است، خود به خود اين تلقى را ايجاد مىكند كه خداوند كريم به اين وسيله از مردم مىخواهد كه ضمن طواف خانۀ خود و زيارت مسجد الحرام، به مزار شهدا و مرقد مطهر رسول خدا صلى الله عليه و آله نيز بروند. چون بارها در قرآن آمده است كه شهدا زندهاند و روزى داده مىشوند.
از طرف ديگر ارواح مطهر انسانهاى پاك قدرت فراوانى در دربار الهى دارند و مىتوانند شفاعت و شفاى بيماران را از حضرت حق دريافت نموده و عيناً به اذن خداوند كريم و با حمايت روح مطهر انسان مستأصل و بيمار را نجات دهند. و اين همه نشانۀ قدرت ارواح ملكوتى است، كه جزء مقربان درگاه الهى و از دوستان حضرت حقند. بنابراين زيارت از مكانهاى زيارتى كريم و كريمه بيش از همه سبب جلاى روحى و معنوى افراد مىشود. در بسيارى از موارد هم مردم به اذن خدا خواستههاى خود را از توجه و توسل به آن آبرودار درگاه الهى به دست مىآورند. اين مسألۀ مخصوص مسلمانان نيست كه عدهاى بخواهند آن را خرافات بدانند. امروزه در بسيارى از كليساها نجات مردم از ارواح خبيث انجام مىشود و در مورد شفاى بيماران لاعلاج هم تلاشهايى انجام شده و مىشود. اما مطمئناً جايگاهى كه مردم مسلمان و مذهب شيعه نسبت به ائمه دارد تا آنها كه به واسطۀ كشيش يا اسقف با