85مى‌گيرد و از ذريه و فرزندان خود پرسش مى‌كند. به او مى‌گويند:

«آنها به درجه تو نرسيدند و عمل تو را نداشتند». مى‌گويد: پروردگارا، من اگر عمل كردم به نيت خودم و آنان بود. آن وقت دستور مى‌رسد كه ايشان را هم به وى ملحق كنند.

آن وقت ابن عباس آيه ياد شده را تلاوت كرد. ¹

آيه شش- إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللّٰهِ وَ أَيْمٰانِهِمْ ثَمَناً قَلِيلاً أُولٰئِكَ لاٰ خَلاٰقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ وَ لاٰ يُكَلِّمُهُمُ اللّٰهُ وَ لاٰ يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيٰامَةِ وَ لاٰ يُزَكِّيهِمْ وَ لَهُمْ عَذٰابٌ أَلِيمٌ (آل عمران: 77)

كسانى كه در دنيا به عهد و ايمان خود وفا نكردند و ايمان خود را به ثمن بخس فروختند، از بركات آخرت براى آنان نصيبى نيست و خداوند آنان را تزكيه و پاك نمى‌گرداند.

تزكيه از باب تفعيل و از ماده زكات است و زكات به معناى طهارت، نموّ، بركت و مدح است. ² در آيه شريفه، تزكيه يا به معناى تطهير و پاك‌سازى روح از آلودگى‌هاى معنوى و اخلاقى و خالص كردن آن براى عبوديت است، يا به معناى تربيت نمودن و رشد دادن انسان به نحو مطلوب و مى‌تواند هر دو معنا مراد باشد. ³ در اين صورت تزكيه خداى متعال نسبت به انسان در عالم آخرت، غير از تكميل، ارتقا و كمال وجودى او نخواهد بود و مراد از تكامل برزخى نيز جز همين ارتقاى