133خيراتى كه برايش مى‌فرستند، آن نيز مربوط به سعى جميل خود آدمى است، زيرا اين‌كه در زندگى داخل در زمره مؤمنين شد و سياهى لشكر آنان گرديد و ايمانشان را تأييد كرد، اثرش اين شد كه هر چه عمل خير كردند، او نيز به قدر دخالتش سهيم گرديد. ¹

علامه(قدس سره) سنت‌هاى حسنه اموات را نيز از مصاديق عمل انسان برشمرده است و مى‌گويد:

همچنين كسانى كه در زندگى سنت حسنه‌اى مرسوم مى‌كنند و مى‌روند، مادامى كه در روى زمين اشخاص به آن سنت عمل مى‌كنند، او نيز شريك است؛ براى اينكه بر حسب فرض، شخص رايج كننده از همين جهت كه سنتى را رايج كرده، در عمل ديگران سهيم است؛ چنان‌كه در تفسير آيه 12 يس: وَ نَكْتُبُ مٰا قَدَّمُوا وَ آثٰارَهُمْ آيه 9 نساء: وَ لْيَخْشَ الَّذِينَ لَوْ تَرَكُوا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّيَّةً ضِعٰافاً خٰافُوا عَلَيْهِمْ... و آيه 37 انفال: لِيَمِيزَ اللّٰهُ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ گفتار نافعى در اين مقام گذشت. ²

برخى از اهل‌سنت نيز سخنى شبيه كلام علامه(قدس سره) را مطرح كرده‌اند. به گفته آنان از آنجا كه ميت در هنگام حيات با ساير مسلمانان ارتباط عاطفى برقرار كرده، به آنها محبت و مساعدت كرده و اهل انس و الفت بوده، بدين سبب در قلب آنان جائى باز كرده و دل‌هاى آنان را به خود منعطف كرده است. ازاين‌رو وقتى از دنيا مى‌رود، مسلمانان از طرف او صدقه مى‌دهند، روزه مى‌گيرند، قرآن تلاوت مى‌كنند و عبادات و خيرات انجام