129
پاسخ ابن تيميه به شبهه
از جمله كسانى كه به اين شبهه پاسخ داده، ابن تيميه است. او علاوه بر اينكه به سنت متواتره و اجماع امت بر جواز انجام عبادات مالى و بدنى از قبيل نماز، قرائت قرآن، روزه، دعا، استغفار، صدقه و عتق رقبه براى ميت تمسك كرده، استدلال ديگرى نيز دارد و مىگويد:
خداى متعال نفرموده است، همانا انسان جز به سعى خود منتفع نمىشود. بلكه فرمود: او تنها مالك سعى و تلاش خود است و استحقاق غير از آن را ندارد و اين درست است، ولى منافاتى با وصول خيرات به ميت ندارد؛ همچنانكه انسان تنها حق مالكيت اموال خود را دارد و اجازه تصرف در مال ديگران را ندارد، ليكن اگر ديگرى تبرعاً مال خود را در اختيار او گذاشت، مىتواند از آن استفاده كند. در موضوع مورد بحث نيز اين چنين است؛ زيرا مانعى نيست كه اگر كسى تلاش خود را به ميتى هديه كرد، خداى متعال از روى رحمت خود، ميت را از آن تلاش بهرهمند نمايد؛ چنانكه اين كار را نيز مىكند؛ يعنى اموات را از دعا، صدقه، نماز، شفاعت و هر كار خيرى كه توسط زندگان به آنها هديه شود بهرهمند مىنمايد؛ خواه آن كار خير از خويشان به ميت هديه شده باشد يا از غير آنها، همانگونه كه خداى متعال اطفال مؤمنين را، بدون سعى خودشان، به بهشت مىبرد. 1