112
3. ضميمه شدن برخى آيات
ضميمه شدن آيه: مٰا عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَ مٰا عِنْدَ اللّٰهِ بٰاقٍ ؛ «آنچه نزد شماست فانى مىشود و آنچه نزد خداست ماندنى است» 1 و آيه: وَ كُلُّ شَيْءٍ عِنْدَهُ بِمِقْدٰارٍ ؛ «و همه چيز نزد او به اندازه است» 2، با آياتى كه حركت و تحول در عالم برزخ را اثبات مىكند، نشانگر كيفيت تكامل برزخى است.
برخى از محققين با جمع دو آيه ياد شده، ثابت و غير متغير بودن عالم برزخ را نتيجه گرفتهاند. به اين بيان كه از طرفى آيه: وَ كُلُّ شَيْءٍ عِنْدَهُ بِمِقْدٰارٍ دلالت دارد كه هر چيزى از اشياى موجود در عالم ماده، صورت بالاترى نزد خداى متعال دارد و از حدود و مقدار معين برخوردار است. از طرف ديگر آيه: مٰا عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَ مٰا عِنْدَ اللّٰهِ بٰاقٍ حكايت مىكند كه آنچه در عالم ماده است، برخلاف آنچه نزد خداى متعال و در عوالم بالاتر است، در معرض تغيير، تبديل و زوال مىباشد و اين همان عالم مقدارى و ثابت است كه مثال يا عالم برزخ ناميده مىشود. 3
حال با ضميمه نمودن آنچه قبلاً به اثبات رسيد، يعنى اينكه نظام برزخ و موجودات آن خالى از حركت و دگرگونى نبوده و نيستند و آنچه در اينجا ثابت گرديد، يعنى ثبات عالم برزخ، نتيجه مىگيريم كه حركت و تبدلى كه در نظام برزخ جريان دارد، تبدلى قابلى و انفعالى از قبيل آنچه در عالم ماده مشاهده مىشود، نيست. بلكه تبدلى فاعلى است. در