93
فصل اول: حكم تكليفى اقتدا در شرايط تقيه
مقدمه
در اينكه با وجود شرايط تقيه، شركت در جماعت اهل تسنن جايز است شكى نيست و همه فقها بر اين مطلب متفقند؛ ولى درباره نحوه شركت اختلاف دارند؛ برخى شركت را به نحو اقتداى حقيقى پذيرفته و عدهاى ديگر اقتداى حقيقى را صحيح ندانستهاند. از نظر اين دسته اقتدا صورى بوده و بايد همزمان نماز فرادا خوانده شود يا قبل يا بعد جماعت نماز تكرار شود.
روشن است حكم تكليفى اقتدا به اهل تسنن، نه صرف حضور در جماعت آنان، تنها در صورت حقيقى دانستن اقتدا در فرض تقيه، مطرح مىشود؛ وگرنه بنابر صورى بودن جماعت يا نماز، اين شركت و حضور است كه حكم تكليفى دارد؛ اما اقتدا تابع حكم تكليفى خود در شرايط اوليه است. اگر در آن شرايط قائل به حرمت اقتدا شديم، اينجا نيز حرام مىدانيم. ولى اگر حرمت را نپذيرفتيم، همانطوركه ما استظهار كرديم، در شرايط تقيه نيز صرف اقتدا حرمت نخواهد داشت. بله! در صورتى كه تقيه به نحوى شديد باشد كه چارهاى جز اقتدا نباشد، در اين فرض بنا بر هر دو قول اقتدا مشمول حكم تكليفى قرار خواهد گرفت. لذا قائلين به عدم انعقاد جماعت، رواياتى را كه ظهور تامّ و تمامى در اقتدا دارند، بر اين فرض يعنى