170

شاهد اين نوع جمع

1. صحيحه اسماعيل جعفى

محمّد بن الحسن باسناده عَنْ الْحُسَيْنُ بْنُ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ إِسْمَاعِيلَ الْجُعْفِيِّ قَالَ قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ(ع) رَجُلٌ يُحِبُّ اميرالمؤمنين(ع) وَ لَا يَبْرَأُ مِنْ عَدُوِّهِ وَ يَقُولُ هُوَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِمَّنْ خَالَفَهُ فَقَالَ هَذَا مِخْلَطٌ وَ هُوَ عَدُوٌّ لَا تُصَلِّ خَلْفَهُ وَ لَا كَرَامَةَ إِلَّا أَنْ تَتَّقِيَه. ¹

اسماعيل جعفى به امام باقر(ع) عرض كرد: شخصى اميرالمؤمنين(ع) را دوست مى‌دارد؛ ولى از دشمنان او نيز بيزارى و تبرّى نمى‌جويد و مى‌گويد: البتّه اميرالمؤمنين(ع) نزد من محبوب‌تر از آن كسانى است كه با آن حضرت به مخالفت برخاستند، چنين شخصى از نظر شما چگونه است [آيا مى‌توان پشت سر او نماز خواند؟] آن حضرت در پاسخ فرمود: چنين كسى اعتدال ندارد و دشمن آن حضرت است و پشت سر او نماز مخوان و هيچ كرامتى هم ندارد، مگر اينكه از روى تقيّه پشت سر او نماز كنى.

اين روايت كه سند معتبرى دارد، دال بر اين مطلب است كه در شرايط تقيه، اعم از خوف و مدارات، نماز خلف‌المخالف ² صحيح است و ظاهر نماز خلف المخالف، اقتداى حقيقى است. در اين روايت به صراحت حكم اوّلى و ثانوى بيان شده است. برخى از اين روايت براى شاهد جمع روايات متعارض بهره برده‌اند: «در ميان روايات، روايت اسماعيل جعفى بين صورت خوف و عدم خوف تفصيل داده است كه با توجه به اين روايت مى‌توان بين اخبار مختلف باب جمع نمود و بين صورت خوف و عدم آن تفصيل داد». ³