137است. اما «على بن سعيد بصرى» گرچه از اصحاب امام صادق(ع) شمرده شده، 1 توثيقى ندارد. از وجوه معتبره توثيقات عامه مىتوان گفت ايشان مروىعنه با واسطه ابن ابىعمير، از اصحاب اجماع، هر چند وثاقت مروىعنه ايشان اثبات نشود، بنا بر تحقيق روايت معتبر است. افزونبر اينكه «ابن ابى عمير» از مشايخ ثلاثهاى است كه درباره آنان گفته شده است:
« لايروون و لايرسلون الا عمن يوثق به ». 2 اين تعبير شامل روات باواسطه و بلاواسطه مىشود. بنابراين حتى وثاقت على بن سعيد نيز از اين طريق اثباتشدنى است و روايت از نظر سندى معتبر خواهد بود.
بررسى دلالى
امام(ع) با توجه به ابتلاى راوى به امام جماعت و اهل مسجدى كه عثمانى هستند، دستور به خواندن نماز پشت سر امام جماعت آنها مىدهد؛ ولى در ادامه از راوى مىخواهند هنگام ورود به بصره جريان را با فضيل بن يسار در ميان نهاده، سپس فرموده حضرت را ترك و به قول فضيل عمل كند. فضيل نيز از ايشان و پدر بزرگوارشان نقل مىكند:
« لَا يُعْتَدُّ بِالصَّلَاةِ خَلْفَ النَّاصِبِ وَ اقْرَأْ لِنَفْسِكَ كَأَنَّكَ وَحْدَكَ».
آنچه از ظاهر ابتدايى روايت برداشت مىشود اين است كه دستور به خواندن نماز پشت سر امام جماعت عثمانى، از باب تقيه بوده است و ظهور در اقتداى حقيقى دارد. البته براى اينكه راوى با حكم اوّلى اقتداى به ناصب، آگاه شده و بعداً بدان عمل كند، امام(ع) وى را به فضيل ارجاع مىدهد. بنابراين بطلان اقتداى به ناصبى و لزوم قرائت، مربوط به حكم اوّلى اقتداست و ارتباطى با فضاى تقيه ندارد.
محقق اصفهانى دلالت اين روايت را بر جماعت حقيقى به دو دليل مىپذيرند:
يكى اينكه احتساب قرائتى كه مىشنود، از ويژگىهاى جماعت صحيح است. ديگر اينكه با مقابله فرموده حضرت و قول فضيل روشن مىشود كه مراد امام(ع) اقتداى