130به ما پيوسته‌ايد، زيور ما باشيد نه مايه ننگ. در مساجد آنان نماز بخوانيد، به عيادت بيمارانشان برويد، در تشييع جنازه آنان حاضر شويد. آنان در كارهاى نيك بر شما سبقت نگيرند؛ زيرا كه شما به كارهاى نيك سزاوارتريد. به خدا سوگند كه طاعتى بالاتر از استتار نيست. من گفتم: استتار يعنى چه؟ ابوعبداللَّه فرمودند: تقيه.

بررسى دلالى

اين روايت كه از نظر سندى صحيح خوانده شده است، ¹ در واقع بيانگر شيوه معاشرت با مردم، به ويژه مخالفين است. در اين روايت از انجام اعمالى كه مايه عيب و سرزنش است نهى شده و آن را مايه ننگ ائمّه(عليهم السلام) برشمرده‌اند. در ادامه امام(ع) شيعيان را به نماز خواندن در ميان مخالفين، عيادت بيماران و شركت در تشييع جنازه‌شان تشويق كرده‌اند. تعبير مد نظر ما در اين روايت

« صَلُّوا فِي عَشَائِرِهِمْ » است. عشائر جمع عشيره، به معناى قبيله و گروه است. ² آقاى مصطفوى اين‌گونه مى‌نويسد: «عشيره وقتى مطل به كار مى‌رود، همه كسانى كه انسان با آنها معاشرت و همراهى دارد مانند بستگان و دوستان را شامل مى‌شود». ³ بنابراين معناى اين جمله اين مى‌شود كه در ميان جماعت و گروه آنان نماز بخوانيد. البته مراد خواندن نماز فرادا در ميان آنها نيست، بلكه شركت در جماعت آنان است؛ چراكه خواندن نماز فرادا در ميان آنان اثر خاصى را مترتب نمى‌سازد. از طرف ديگر نماز خواندن با آنان در كنار عدم اشاره به صورى بودن نماز، ظهور روايت را در اقتداى حقيقى مسجل مى‌سازد.

نكته درخور توجه در اين روايت اين است كه در ذيل روايت، اين رفتار شيعيان با مخالفين، عمل صادره از تقيه نام گرفته است. روشن است اين تقيه خوفى نيست، بلكه با توجه به صدر روايت، مراد مدارا و همراهى با مخالفين براى حفظ آبروى شيعه و احترام به ائمه و رؤساى مذهب حقه است.