89همچنين «هر چيزى كه موافق حق نباشد، فاحشه است». ¹

بنابراين مقصود از فاحشه، هر فعل يا قول زشتى است كه مخالف حق باشد و از حق تعدى نمايد و اگر در مواردى به معناى «زنا» آمده است، از باب بيان مصداق يا كنايه از يك نوع گناه خاص است؛ نه اينكه منحصر در معناى زنا باشد. صاحب لسان العرب نيز به اين نكته تصريح نموده است.

بيشتر مفسران شيعه و اهل سنت، قول اول و دوم را پذيرفته‌اند و برخى نيز معنا را منحصر به مصاديق كرده‌اند و به نظريه‌هاى بعدى گرايش پيدا كرده‌اند. اما با توجه به اين معنا، روشن مى‌گردد كه مقصود از فاحشه در آيه كريمه، مى‌تواند شامل هر نوع فعل يا قول قبيحى باشد كه از حق تعدى نموده است و موجب اذيت پيامبر(ص) يا گمراهى عده‌اى به سبب اقتدا به اين فعل گردد. از اين‌رو شامل تمامى مواردى است كه مفسران درباره معناى واژه فاحشه، بيان نموده‌اند، اعم از گناهان كبيره، معاصى ظاهرى و موارد ديگر؛ نه اينكه آنها به تنهايى معناى اين كلمه باشند.

گفتنى است اگر كسى فعل يا قولى را نيز حتى در خلوت و به تنهايى مرتكب شود كه موجب اذيت پيامبر(ص) گردد، مشمول فاحشه است؛ زيرا خروج از حق و مشمول عقاب دوچندان است. همچنين اگر شخصى فعلى را مرتكب گردد كه موجب شادى دل پيامبر(ص) شود، ثواب دوچندان دارد؛ زيرا در هر دو حالت هم خود فعل و هم اثر آن، عقاب و ثواب دارد. بنابراين گناهان ظاهرى، گناهان كبيره، نشوز و سوءخلق، زنا و خروج با شمشير، همگى از مصاديق اين كلمه است.

مقصود از (مُبيِّنه) در آيه

با توجه به معناى فاحشه، روشن مى‌گردد كه مقصود از «مُبَينَه»، فعل و قول قبيحى است كه آشكارا و با علم به اينكه قبيح است، انجام گيرد؛ زيرا بر آنچه