81پيش از اسلام، اعراب جاهليت پس از فراغت از اعمال حج در منا گرد هم مىآمدند و به ذكر مفاخر قومى و ويژگىهاى نژادى مىپرداختند و از نيكان و تبار خود با نظم و نثر و با تكيه بر ارزشهاى جاهلى؛ مانند زيادى ثروت و فرزند و عشيره و... ياد مىكردند و از قدرت و آمادگى قبيله خود در جنگ و دفاع و غارتگرى ميگفتند و بر آن مىباليدند.
گفتهاند واژه «منا» برگرفته از اين سخن امام رضا(ع) است كه فرمود: منا را از آن جهت منا خواندند كه جبرئيل به ابراهيم(ع) گفت:
«تَمَنَّ عَلَي رَبِّكَ مَا شِئْتَ» 1هرچه از خدا مىخواهى آرزو كن. ابراهيم از خداوند خواست به جاى ذبح فرزندش، قوچى را بفرستد تا به عنوان فديه اسماعيل، آن را ذبح كند و خداوند آرزوى او را برآورد. 2
9 .قربانى در عصر جاهليت
در عصر جاهليت، قربانى نه تنها از پليدى شرك مبرا نبود، بلكه همچون «لبيك» و نماز مشركان، با شرك آميخته بودند.
اعراب جاهليت و سران قبايل به مكه مىآمدند و شتر و گاو و گوسفند براى بتها قربانى مىكردند و هنگام ذبح قربانى، نام بتها را مىبردند.
اين نكته نيز قابل توجه است كه بت پرستان عصر جاهليت خونهاى حيوانات قربانى را بر سر و روى بتها مىريختند و منظرههاى بسيار زشت و پليد و تنفرآميز ايجاد مىكردند.
اما در اسلام خط بطلان بر اين سنت كشيده شد و قربانى فقط در روز عيد قربان، آن هم تنها براى خدا و به قصد قربت و به عنوان عبادت تشريع شد و آن در راه منفعت فقرا و انفاق به كار مىرود؛ چنانكه در قرآن به آن اشاره شده است: ( وَ لِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنٰا مَنْسَكاً لِيَذْكُرُوا اسْمَ اللّٰهِ عَلىٰ مٰا رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعٰامِ فَإِلٰهُكُمْ إِلٰهٌ وٰاحِدٌ فَلَهُ أَسْلِمُوا ). 3
«براى هر امتى قربانى قرار داديم تا ياد كنند نام خدا را از آنچه روزى داده شد به ايشان از شتر، گاو، گوسفند. پس خداى شما يكى است تسليم و مطيع او باشيد.»