376
يكشنبه 3 ذى‌حجه : 90/8/8
آنچه همه را در كنار هم مى‌نشاند
در موسم حج، زائران كشورهاى مختلف، برنامه‌هاى خاص خود را دارند و در برنامه‌هاى زائران ديگر كشورها شركت نمى‌كنند؛ به‌گونه‌اى كه به‌صورت فردى يا دسته‌جمعى وارد حرم مى‌شوند، كارهاى خود را انجام مى‌دهند و بعد به همان شكل كه آمده‌اند، بر مى‌گردند. تنها چيزى كه آنها را در كنار همديگر قرار داده و از آنها را به واحدى تبديل مى‌سازد، طواف و نماز و مناسك حج است. مديريت اين سه، البته در دست عربستان است و ارتباط زائران نيز در كمترين حد خود، يعنى صرفاً در كنار يكديگر قرار گرفتن. در اين ميان، بهانه ديگرى براى ارتباط صميمى‌تر حاجيان همه كشورها وجود دارد كه از قضا مورد استقبال آنها قرار گرفته و بى‌هيچ مانعى در آن شركت مى‌كنند: جلسات قرائت قرآن و تواشيح. گروه قاريان بين‌المللى اعزامى از ايران، هم‌چنان در طبقه دوم مسجدالحرام، روبه‌روى ناودان طلا، هر شب ساعت 22 تا 23 به قرائت قرآن و تواشيح مى‌پردازند. نكته جالب توجه، استقبال چشمگير زائران جهان اسلام از اين برنامه است. محوريت قرآن به عنوان زبان مشترك مسلمانان، موجب شده زائران ديگر كشورها به رغم خوددارى از شركت در برنامه‌هاى مذهبى كشورهاى ديگر،