252بازديدهاى صميمى و برادرانه گفتهاند و نوشتهاند. در سالهاى اخير، «نخاوله» نامِ آشنا نزد زائران ايرانى است. زائران در دستههاى جداگانه، با همراهى مدير و روحانى كاروان خود، هنگام نماز ظهر يا نماز مغرب، در حسينيه شيعيان نخاوله در خيابان عوالى حاضر مىشوند و در نماز جماعت شركت مىكنند. شيعيان ميزبان نيز با گشادهرويى و سفره اطعام، از زائران ايرانى پذيرايى مىكنند. (تصوير شماره 47)
بيشتر زائران اطلاع دقيقى از پيشينه شيعيان اين ديار ندارند. نويسندگان و سفرنامهنويسان معاصر نيز كمتر در اينباره نوشتهاند. «نخلدارى شيعيان در مدينه» و «سكونت داشتن آنها در منطقه نخاوله» بيشترين اطلاعاتى است كه زائران ايرانى از برادران شيعه خود دارند. همين امر حس كنجكاوى مرا برمىانگيزد تا در اينباره بيشتر بدانم و بنويسم. اما به سبب محدوديتهاى سياسى و امنيتى در كشور عربستان، اطلاعات بسيار اندك، پراكنده و متناقضى درباره شيعيان مدينه وجود دارد. منابع مستند و تفصيلى در ابعاد جمعيتى، سياسى، اجتماعى و فرهنگى شيعيان موجود نيست. البته اين ويژگى مربوط به دوران اخير نيست و در همه حكومتهاى اموى، عباسى و عثمانى هم با اقليت شيعه، برخوردهاى كاملاً امنيتى شده است.
بنابراين در ترسيم تصويرى نسبتاً گويا از شيعيان عربستان و تاريخ و پيشينه آنها، بايد به جاى رجوع به منابع رسمى و دولتى، از شاهدانى استفاده كرد كه از ديرباز ساكن يا زائران سرزمين بودهاند يا بهصورت جهانگرد به اينجا آمده و يافتههاى خود را در قالب مقاله، مصاحبه و سفرنامه نوشتهاند. از طريق اينترنت و گوگل به تعداد زياد و پراكندهاى از اين گزارشها و سفرنامهها دست يافتم؛ جداى از چند مقاله و گزارش خوب از افراد آگاه، كاملترين منبعى كه بهويژه در موضوع پيشينهشناسى شيعه در عربستان به آن دست يافتم، آثارى است كه محقق گرانمايه، آقاى رسول جعفريان آنها را به نگارش در آورده يا با ترجمه ايشان، روانه بازار شده است.