41شد. آنگاه از جا برخاست و در حالى كه حسن و حسين(عليهما السلام)، عبدالله بن عباس، فضل، قثم، عبيدالله، عقيل و عمار ياسر آن حضرت را همراهى مىكردند، به اباذر رسيد و وى را بدرقه كرد... . 1 سپس اميرمؤمنان(ع) فرمود: با برادرتان [ابوذر] وداع كنيد؛ زيرا آن كه آهنگ سفر دارد، بايد برود و بدرقهكننده بايد بازگردد. سپس هر يك از بدرقهكنندگان آنچه در دل داشت بازگو كرد.
ب) آداب حين سفر
1. پرهيز از عجله و شتاب
در سفر، هرگز در انجام كارها نبايد عجله كرد؛ زيرا عجله موجب مىشود كار يا بهدرستى انجام نشود يا داراى فضاى معنوى مناسب نباشد. رسول خدا(ص) فرمود:
«الأَناةُ مِنَ اللهِ وَ العَجَلةُ مِنَ الشَّيطانِ» 2؛ «تأنى در كارها از جانب خدا و عجله از جانب شيطان است».
مرحوم ملامهدى نراقى در تعريف عجله مىگويد:
عجله حالتى در دل است كه به مجرد خطور امرى در ذهن، بىدرنگ و بدون تأمل درباره آن، به انجام آن اقدام كند. اين حالت از لوازم ضعف و كوچكى نفس و از درهاى بزرگ ورود شيطان به دل آدمى است كه بسيارى از مردم را از اين راه به هلاك افكنده است. 3
يكى از دلايل مذمت عجله و شتاب، آن است كه كارها، اگر بخواهد صحيح انجام شود، بايد همراه با بصيرت و معرفت باشد و اين، نياز به تأنى و آرامش و صبر دارد. فردى كه شتابزده عمل مىكند، فرصت انديشيدن در كارها را نيافته و