100واجب مستقلى است. تفاوت اين دو نوع وجوب براى طواف نساء آثارى دارد كه لابلاى مباحث بدان اشاره خواهد شد.

در اين گفتار به قائلان و ادله هر يك از دو قول مى‌پردازيم و ثمرات هر يك را بر خواهيم شمرد.

قول اول: وضعى بودن وجوب طواف نساء

در ابتدا قائلان به وضعى بودن وجوب طواف نساء در مناسك حج يا عمره را برشمرده، در ادامه ادله آنها را از نظر مى‌گذرانيم.

1. قائلان

قبل از بيان قائلان به جزء بودن طواف نساء براى حج يا عمره، گفتنى است كه در كلمات بسيارى از فقها، به ويژه متقدمين، تنها از وجوب آن در حج يا عمره سخن گفته شده و تعبيرى كه ظهور يا صراحت در وضعى يا تكليفى بودن طواف نساء داشته باشد، وجود ندارد. ¹ بله، برخى در تقسيم اعمال حج به ركن و غير ركن، طواف نساء را از واجبات غير ركن شمرده‌اند ²؛ ولى اين امر نمى‌تواند به خوبى بيانگر وضعى بودن طواف نساء باشد؛ چراكه ممكن است منظور تنها اين باشد كه ترك آن، بطلان حج يا عمره را درپى ندارد. ولى اينكه لزوماً از اجزاى غير ركنى است، مانند تلبيه و...، دلالتى بر آن ندارد. شاهد اينكه صاحب