76 مقدمه

يكى از مباحث مهم تاريخ عاشورا كه در اين فصل درباره آن بحث و بررسى صورت گرفته، حضور اهل‌بيت(عليهم السلام) در كربلا، در اولين اربعين شهادت امام حسين(ع) بر سر مزار آن حضرت و ديگر شهداى كربلاست. در ميان شيعه، مشهور است كه اربعين روزى است كه جابر بن عبدالله انصارى، صحابى بزرگ پيامبر خدا(ص) به زيارت قبر امام حسين(ع) نايل شد و در همان جا بود كه اهل‌بيت(عليهم السلام) هنگام بازگشت از شام نيز به زيارت مزار امام(ع) آمده و جابر را ملاقات كردند. همچنين در اين روز، سر امام حسين(ع) به بدن ملحق شده و دفن شد. اما در مقابل اين شهرت، برخى انديشمندان متقدم و معاصر شيعه، ورود اهل‌بيت(عليهم السلام) را در روز اربعين سال 61ه .ق انكار كرده‌اند كه ديدگاه‌ها و دلايل انكار آنان و نيز دلايل و قراينى كه برخى محققان معاصر براى رد دلايل منكران اقامه كرده‌اند، بررسى و مطالعه خواهد شد؛ سپس در ادامه، قراين و شواهد تاريخى و روايى اين موضوع را به منظور اثبات چنين شهرتى، بيان خواهيم كرد.

«اربعين» در متون و نصوص دينى

واژه اربعين از اصطلاحاتى است كه در متون دينى، حديثى و تاريخى كاربرد زيادى دارد و بسيارى از امور، با اين عدد و واژه، تعريف و تحديد شده‌اند. مثلاً كمال عقل در چهل سالگى، آثار چهل روز اخلاص، آثار حفظ چهل حديث، دعاى چهل نفر، دعاى براى چهل مؤمن، قرائت دعاى عهد در چهل صبح، نپذيرفتن نماز شراب‌خوار تا چهل روز، گريه چهل روزه