54اميد پاداش از او دارند و از عقاب و مجازات او ترسناك‌اند، و با حالت فروتنى و تواضع و خوارى رو به سوى او دارند.

حاصل كلام امام رضا(ع) اين است كه حج‌گزار بداند سرّ اين احرام و برنامه‌هاى بعدى آن، پى‌بردن مُحرِم به ارزش‌هاى معنوى است و اينكه از عمق جان بگويد: خدايا ! من از آنچه غير تو است، گُسَستم و فقط به تو پيوستم!

از آنجا كه روح انسان، شعاعى از وجود خداست، ¹ از پاكى و زلالى اوليه برخوردار است؛ اما آلاينده‌هاى زندگى، بر چهره جان انسان غبار مى‌افكند و انسان را از حقيقت ذاتى خود دور مى‌كند. تشريع حج، براى آشنايى انسان با حقيقت انسانيت و رساندن وى به فلاح و رستگارى است. كسانى كه به حج مشرف مى‌شوند، درواقع خود را در معرض آبشار رحمت الهى قرار مى‌دهند و مى‌توانند مانند روزى كه از مادر متولد شده‌اند ²، از گناه پاك شوند، نورانيت پيدا كنند و به بهشت خداوند دست يابند و با الهام از