44مى‌گويند تنظيم كند، قدم دوم، مراقبت بر نيات و اعمال است. همچنين در هر شبانه‌روز يك دفعه به حساب خود رسيدگى كند كه آيا مطابق آنچه پيمان بسته است، عمل كرده؟ آيا از خود مراقبت كرده يا خير؟ چنانچه او به پيمان خود عمل كرده بود، سجده شكر انجام دهد و اگر عمل نكرده بود، خود را سرزنش (معاتبه) كند. ¹

مراقبت از خويشتن يعنى نگهبانى دادن براى حفاظت از ارزشمندترين سرمايه خويش، گوهر جان و طلاى وجود، مواظبت بر رفتار و گفتار خويش، حفاظت از ايمان و دارايى‌هاى معنوى؛ تا شياطين به آنها دست نيابند! هشدارهاى مكرر قرآن در اين باره و توصيه بر خويشتن‌بانى، حاكى از اهميت و ارزش سرمايه‌هاى هر انسان است:

(يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لاٰ يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ) .(مائده: 105)

اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، بر شما باد مراقبت نفس‌هاى خودتان. فرضاً ديگران گمراه باشند گمراهى آنها به شما صدمه‌اى وارد نمى‌آورد، اگر شما خودتان راه را يافته باشيد و در راه باشيد.

ج) سعى و تلاش

در منطق قرآن، تا جهد و كوشش در مقام عمل نباشد، درجات معنوى انسان نزد پروردگار معين نمى‌شود!