164الله است:
«اَتِمُّوا بِرَسُولِ اللهِ حَجَّكُمْ اذا خَرَجْتُمْ الَى بَيتِاللهِ» 1؛ «هرگاه [از خانه و شهر خود] براى حج بيت الله بيرون آمديد، به زيارت رسول خدا(ص) برويد كه درحقيقت، تكميل حج شما به آن بستگى دارد».
پنجم - نقاط تاريك و روشن، و مثبت و منفى صدر اسلام، همواره بايد براى مسلمانان درس آموز و عبرت بار باشد.
حجاج با حضور در مكه و مدينه، و يادآورى تاريخ مسلمانان مىتوانند از گذشته آنها عبرت بگيرند. هنگامى كه در مزار شهداى احد حاضر مىشويم، به عوامل شكست مسلمانان در جنگ احد بينديشيم! از خود بپرسيم چرا سال دوم هجرى، مسلمانان در جنگ بدر پيروز شدند؛ ولى سال سوم هجرى با اينكه قدرتمندتر بودند، شكست خوردند. چرا در همين جنگ احد، در حمله اول موفق شدند؛ ولى پايان كار به ضرر آنها بود؟
قرآن بسيار زيبا جواب مىدهد و مىفرمايد: خداوند به وعده خود درباره پيروزى اسلام بر كفر صادقانه وفا كرد؛ زيرا در حمله اولِ همين جنگ، با لطف و اذن خداوند، تمركز دشمن را بر هم زديد و تارومارشان كرديد. 2 اما دليل شكست در پايان كار اين بود كه شما را ضعف و ترس فراگرفت. 3 با اينكه پيامبر اكرم(ص) فرموده بود، سنگر خود را (در خصوص حفاظت از كوههاى احد) رها