147و اگر اين حدس و گمان واقعيت داشته باشد، بانى اين ضريحها و تاريخ تقريبى ساخت آنها، روشن خواهد گرديد كه همزمان با ايجاد بقعه ائمه بقيع(عليهم السلام)، در نيمه دوّم قرن پنجم هجرى، به دستور مجدالملك ساخته شده است.
2. نكته دوم اين كه بر خلاف گفتار ابن جبير و چهار تن ديگر از مورّخان قديم، تا قرن دهم هجرى كه صندوق ائمه بقيع(عليهم السلام)، از چوب و مزين به نقوش و صفحات فلزى از جنس مس بوده است، ظاهر گفتار بتنونى اين است كه اين صندوق فلزى و از جنس مس مىباشد و اين گفتار در صورت صحّت، نشانگر تعويض صندوق قبلى در قرنهاى اخير است.
گرچه اين احتمال را نمىتوان به طور قطع مردود دانست، ولى به نظر مىرسد كه چنين تغيير و تعويضى صورت نگرفته است و بر خلاف نظريه مورّخان قديمى، كه در اثر مشاهده و تماس نزديك بوده، نظريه بتنونى مستند به حدس و گمان مىباشد؛ زيرا وجود ضريح دوم در دوران وى، موجب فاصله و مانع از مشاهده و تماس نزديك و طبعاً مانع از اظهار نظر قطعى خواهد گرديد.
ضريح دوم
سيد اسماعيل مرندى در كتاب خود؛ «توصيف مدينه» كه در سال 1255ه.ق تأليف نموده است، مىگويد:
و هر پنج تن مطهر در يك ضريحاند از چوب مشبك، و عباس در بالاى سر ائمه اربعه واقع شده و قبرش على حده است. در ميان ضريح و چهار معصوم متصل به يكديگر و در بالاى قبر مطهر پرده كشيدهاند و يك قبّه بزرگ دارد. 1
و مرحوم فرهاد ميرزا مىگويد: صندوق ائمه اربعه در ميان صندوق بزرگ است كه عباس عمّ رسول الله نيز در آن صندوق قرار گرفته است. متولّى آنجا درِ صندوق را باز كرده به ميان ضريح رفتم و دور ضريح طواف كردم، ميان صندوق و ضريح كمتر از نيم