63
فصل دوم: ولى فقيه و تعطيلى حج
گفتار اول: علل تعطيلى حج و پيشينه آن در اسلام
تعطيلى حج، به معناى برگزار نشدن حج به سبب مشكلى در مبدأ و راه حج يا حرم است و موجب مىشود حج از سوى همه يا شمارى از مسلمانان تعطيل شود. ترك حج جنبه فردى يا اجتماعى دارد و به رغم اهميت و وجوب آن، گاهى به سببهاى گوناگون، در برخى مناطق برگزار نشده است و چنانچه اين مسئله در ميان همه مسلمانان شايع گردد، تعطيل عمومى حج رخ مىدهد.
در دوران پيشين، مسلمانان مناطق گوناگون براى رسيدن به مكه در قالب كاروانهاى يكپارچه و متحد به سوى مكه رهسپار مىشدند. 1 گاهى كاروان حج به سببهاى گوناگون از رسيدن به حرم مكه يا مناسك حج باز مىماند و حج آن كاروان تعطيل مىشد. اين امر موجب كاهش شمار حجگزاران مىگشت كه كتابهاى تاريخى با عنوان «تعطيل حج» از آن ياد كردهاند. اين گزارشها، گاهى به صورت مطلق و با عباراتى چون «لَم يحج احد» آمده است كه از آن برمىآيد كه حج در آن سال برگزار نشده است؛ از جمله گزارش مربوط به تعطيل حج در سال 317ه.ق. 2 اما به نظر مىرسد اين گزارشها