83اخبار الماضين» ناميدند و تدوينشان را پيش از اخبار فتوح اسلامى به پايان بردند. ¹

معاويه با دعوت از «عبيد بن شريه جرهمى» (م. حدود 67ه .ق) [يا پس از ملاقات با او در حيره]، از سرگذشت پيشينيان [يمن] پرسيد و به كاتبانش دستور داد سخنان او را بنويسند. البته اين احتمال مطرح شده است كه پيش‌تر تاريخ ايران و روم به عربى برگردانده، و در دفاترى گردآورى شده باشد. ² پس از دستور معاويه، عبيد دو كتاب «الملوك و اخبار الماضين» و «الامثال» را املا كرد. كتاب الملوك وى همراه كتاب ديگرش «التيجان و ملوك حمير» با نام «أخبار عبيد بن شرية فى اخبار اليمن و أشعارها و أنسابها» چاپ شده است. هرچند به گفته زركلى، «كرنكو»، مستشرق آلمانى، در نامه‌اى به او، شخصيت تاريخى عبيد را منكر شده و او را ساخته محمد بن اسحاق النديم و قصه‌پردازان دانسته است. ³

گذشته از تاريخ ملل ديگر، سيره نبوى(ص) نخستين مواد تاريخى را در تاريخ‌نگارى اسلامى تشكيل مى‌دهد؛ ⁴ اما به گفته برخى دقيقاً روشن نيست تأليف سيره از چه زمانى آغاز شده است. دانسته‌ها حاكى است صحابه و فرزندانشان به نقل و گردآورى احاديث و اخبار سيره علاقه‌مند بودند؛ مثلاً خليفه دوم مردم را جمع مى‌كرد و برايشان از مغازى مى‌گفت. «سعد بن ابى‌وقاص» به فرزندانش سيره و مغازى رسول الله(ص) را آموزش مى‌داد. همچنين «صهيب بن سنان» از ديگران مى‌خواست نزد او بروند تا از مغازى برايشان بگويد. «عبدالله بن عباس» در تدوين سيره، از «ابورافع» غلام رسول خدا(ص) فراوان بهره برده است. «جبير بن مطعم» (م.57ه .ق) اسامى صحابه را گردآورده بود و «عبدالملك بن مروان» درپى دستيابى به آن بوده است. «عمر بن عبدالعزيز» به «ابوبكر بن حزم» و «يزيد بن أصم» دستور داد سيره را تدوين كنند. «يزيد بن حبيب» (م.128ه .ق)، كتابى ديده بود كه در آن نام فرستادگان پيامبر(ص) به مناطق مختلف نوشته شده بود. كتابى از