102از نگاه ايشان:
ملتها به هر نحو كه مىتوانند، نسبت به مصالح دنياى اسلام دلبستگى نشان دهند و ضمن تأكيد بر وحدت بين خود، به اظهار برائت از دشمنان دنياى اسلام بپردازند. اين كمترين كارى است كه مىشود در حجى كه اسلام معين كرده است، انجام داد و متوقع بود. 1
رويكرد رهبر معظم انقلاب به مسئله حج تنها سياسى نيست؛ چنانكه مىفرمايد: «اعمال حج عبارتاند از: قضيه برائت، مسئله وحدت اسلامى، مسئله اشاره به افكار عالى اسلامى و تبليغ و توجيه آن، است». 2
جمعبندى
بر اساس مستندات موجود و آنچه در اين فصل آمده است، از نگاه امام خمينى(رحمه الله) و مقام معظم رهبرى، وحدت ميان مسلمانان جزء توصيهها و تاكتيكهايى است كه آن دو بزرگوار بر آن تمركز عميق و عملى داشتهاند.
با دقت در ژرفاى بيانات مقام معظم رهبرى و حضرت امام خمينى(رحمه الله) متوجه مىشويم كه تأكيدات ايشان بر وحدت و يكپارچگى ميان مسلمانان از نوع پيامهاى رسانهاى و تبليغاتى نيست. بلكه نوعى تأكيد اعتقادى و فلسفى است؛ چراكه به اعتقاد ايشان، وحدت، بهخودى خود، موجد پيشرفت، سرافرازى و دشمنستيزى است و از حيث تاكتيكى،