32
د) صفات اثباتپذير عقلى و شرعى (صفات خبرى)
صفات اثباتپذير عقلى، صفاتى است كه اصل آن را از طريق وحى نمىتوان اثبات كرد، بلكه برعكس، اثبات وحى و شريعت، متوقف بر آنهاست؛ مانند حيات، علم، قدرت و حكمت. البته ويژگىهاى اين صفات را مىتوان از طريق وحى اثبات كرد؛ مثل حضورى بودن يا عين ذات بودن علم الهى. اما ساير صفات الهى - اعم از ذاتى و فعلى، ثبوتى و سلبى - را مىتوان از طريق وحى نيز اثبات كرد. 1
صفات اثباتپذير شرعى (صفات خبرى)، صفاتى هستند كه مستندى جز نقل ندارند؛ يعنى تنها از طريق كتاب و سنت اثباتپذيرند. 2 بنابراين اگر آيه و روايتى وجود نداشت، عقل نمىتوانست اين صفات را براى خداوند، اثبات كند؛ مثلاً علم و قدرت به عنوان دو صفت كمال، حتى اگر در كتاب و سنت نيز نيامده بود، اثبات آن براى خداوند به كمك عقل، امكانپذير بود؛ زيرا علم و قدرت، كمال وجودىاند و به حكم آنكه خداوند واجد تمام كمالات وجودى است، ضرورتاً واجد علم و قدرت نيز هست.
اما صفت «يد» و «وجه» و ساير صفات خبرى، از آن روى براى خداوند اثبات مىشوند كه در قرآن كريم و سنت وارد شده است و در غير اين صورت، با توجه به اينكه معناى حقيقى اينگونه صفات، كمال وجودى براى ذات محسوب نمىشوند، عقل نمىتواند آن را براى خداوند متعال اثبات كند. 3 علاوه بر اين اصولاً معناى حقيقى اين