متن کتاب صفات خبری در اندیشه اسلامی با رویکرد نقد وهابیت - جلد 1 - صفحه 105

(5 تا 268)

105هرچند وهابيت اصرار دارد خود را در مسئله صفات خبرى، پيرو سلف نشان دهد و از اين راه، مشروعيتى براى اين نظريه كسب كند و به اين دليل به طور فزاينده‌اى به عبارت معروف مالك بن انس «الاستواء معلوم و الكيفية مجهولة و الإيمان به واجب والسؤال عنه بدعة» ¹يا به عبارت معروف « أمرّوها كَمَا جَاءَت»، ²كه از شخصيت‌هاى معروف اهل سنت از قبيل اوزاعى، سفيان ثورى، سفيان بن عيينه، معمر بن راشد، ليث بن سعد، احمد بن حنبل و ديگران نقل شده است، تمسك جسته‌اند، اما چنان‌كه در فصل قبل معلوم شد، ديدگاه صحابه، تابعين و سلف، تفويض اصل معناى صفات است و نه تفويض كيفيت صفات. عبارت‌هاى مجمل و مبهم يادشده از مالك و ديگران نيز كه وهابيان به آن تمسك جسته‌اند، افزون بر اينكه مورد اختلاف نظر شديد صاحب‌نظران قرار گرفته است، به مقصود وهابيت نيز اشاره‌اى ندارد. ³

1) . الملل و النحل، ج1، ص93؛ طبقات الشافعية، ج3، ص126. چنان كه در پاورقى ديدگاه تشبيه و تجسيم، ص64 بيان شد، كلام مالك به دو عبارت متفاوت نقل شده است و نسبت به هر يك از دو عبارت، تفسيرهاى متفاوتى ارائه شده است، با وجود اين در هيچ يك از آنها، سخنى از تفويض كيفيت نيست. علاوه بر اين شهاب‌الدين قرافى(م.684 ق) از عالمان معروف مذهب مالكى نيز چنين نسبتى به مالك را تكذيب مى‌كند. او «استوا» در كلام مالك را به معناى «استيلا» مى‌داند و در اين باره مى‌گويد: «عقلمان ما را راهنمايى مى‌كند به اينكه آن استواء كه در شأن خداى متعال و متناسب با عظمت و جلال اوست، همان «استيلا» است، نه جلوس و مانند آن؛ زيرا اين امور از ويژگى‌هاى اجسام است». الذخيرة، ج13، ص243.

2) . قواعد العقايد، غزالى، ص136.

3) . ابن‌عثيمين، از چهره‌هاى معروف وهابيت معاصر، از علمايى كه به اعتقاد او از اجلا و اخيارند و از كلام سلف تفويض معنا را فهميده‌اند، شگفت‌زده و عصبانى است. اين شگفتى و عصبانيت، علاوه بر دلائلى كه در فصل قبل بيان شد، دليلى ديگر بر درستى اين نظر است كه ديدگاه سلف، توقف و تفويض معنا است: «الغريب أن هذه الدعوى (اعتقاد به توقف و تفويض معنا) تصدر من علماء أجلاء يشهد لهم بالخير». شرح العقيدة السفارينية، ص293. ابن‌جماعه (م.733 ق) از علماى اهل سنت نيز تصريح كرده است كه سلف، قائل به تفويض بودند و در عين حال حمل صفات خبريه را بر ظاهر محال مى‌دانستند: «وَقد عرف بِأَن مَذْهَب السّلف ترك التَّعَرُّض لتأويلها مَعَ قطعهم باستحالة ظواهرها، فَيقُولُونَ أمروها كَمَا جَاءَت». إيضاح الدليل فى قطع حجج أهل التعطيل، ص61.

مشخصات کتاب

صفات خبری در اندیشه اسلامی با رویکرد نقد وهابیتجلد:1نویسنده:رضایی، غلامرضاناشر:مشعرمحل نشر:تهران - ایرانسال نشر:1394

دریافت فایل ارجاع:

BibTex | Endnote

سایر جلدهای کتاب:

جلد 1