88از جمله آثار نبوى، سرزمينهايى است كه پيامبر(ص) در آنها گام نهادهاند (آثار مكانى). اين مقاله را براى آثار باقيمانده از رسول خدا(ص) نوشته و آن را به دو بخش تقسيم كردم:
اول: فوايد حفظ و نگهدارى آثار نبوى.
دوم: ريشهيابى شرعى جواز تبرك به آثار و يادگارهاى نبوى.
آثار به جاى مانده از پيامبر(ص) سهدستهاند:
1. آثار تاريخى (باستانى): كه تاريخپژوهان، مهندسان و پژوهشگران عرصه تمدن اسلامى به بررسى آنها مىپردازند، از اين جملهاند: انواع ساختمانهاى قديمى، شهرهاى كهن و ادوات و لوازم تمدنى كه در پى حفارىها كشف شده است. مانند ظروف، مسكوكات، سلاحها و ... مهمترين مصداق اين آثار تاريخى «مدائن صالح» در شمال غربى عربستان سعودى و «الأخدود» در نجران واقع در جنوب غربى اين كشور است.
2. آثارى كه بيشتر با قبرها مرتبط هستند مانند ضريحها و مساجدى كه روى آنها ساخته مىشوند. واضحترين مصداق آن در عربستان سعودى ضريح حضرت آمنه(عليهاالسلام) مادر رسول خدا(ص) در ابواء است كه تا گذشتهاى نزديك همچنان پابرجا بود. همچنين ضريح «على العريضى» در حرة العريض (محله العريض) واقع در مدينه منوره كه داراى مسجد و مناره است. برخى از مردم چندين روز در اين مكان معتكف مىشدند. برخى ديگر نيز حدود يك ماه در آنجا به اعتكاف مىنشستند. «على العريضى» از نوادگان امام جعفر صادق(ع) است و از اهلبيت به شمار مىرود. مسجد و ضريح ايشان به شدت تخريب و قبرشان نبش شد كه كار خطائى بود.