63شد. شمار چاپارخانهها و مسافت بين آنها نوشته و توزيع شد. در راهها فاصله ميان منازل چاپارى را بهطور كلى شش فرسنگ، در نظر گرفته بودند، اما گاه سه يا چهار فرسنگ و در موارد استثنايى هفت فرسنگ تعيين گرديده بود. اين مسافت براى اسبان چاپارى كه به تندى راه مىپيمودند، طولانى بود. قرار بود رفتهرفته با ساختن چاپارخانههاى تازه از ميزان آن كاسته شود. در هر چاپارخانه يك يا دو اطاق براى توقف مسافران سر راه بنا كرده بودند.
پس از اميركبير وضع چاپارخانه مانند ديگر كارها رو به ويرانى نهاد. «ميرزا جعفرخان مشيرالدوله» نايب التوليه آستان رضوى در نامه شانزدهم ذىحجه 1278 به پاشاخان امين شوراى دولتى از لاابالىگرى كاركنان دولت در پاكيزه نگهداشتن چاپارخانه، مهمانخانه و آبانبارها شكايت مىكند و مىگويد: «حيف نباشد، اين يادگارى از ميرزاتقىخان منهدم گردد» و در ادامه مىافزايد كه دولت بايد در اينباره كارهاى لازم را انجام دهد. 1
د) كاروانسراهاى خصوصى
اين كاروانسراها به بخش خصوصى تعلق داشت و درآمدش نيز نصيب صاحبان آن مىشد و سازندگانش متمولان و وابستگان دربار بودند. شاه بايد اجازه ساخت اين كاروانسراها را صادر مىكرد. امينالسلطان اجازه ساخت كاروانسراهاى بين راه قم - قصرشيرين را از ناصرالدين شاه دريافت كرد. در زمان قاجار كاروانسراهاى خصوصى