30و ايران موجب رشد تجارت ايران و هند گرديد. راه قم - قصرشيرين، بيش از آنكه اختصاص به حمل و نقل كالاهاى تجارى داشته باشد، مورد استفاده زائران قرار داشت. از سويى مسير مذكور مهمترين راه رفت و آمد بسيارى از زائران خانه خدا بود و در عين حال كه به سفر زيارتى و مذهبى مىرفتند، از فرصت پيش آمده استفاده نموده و به امر تجارت نيز مىپرداختند. اين امر به خصوص با توجه به اينكه زائران از پرداخت ماليات و عوارض گمركى معاف بودند، مشوق زائران در امر تجارت يا ارائه خدمات فنى و حرفهاى بوده است. البته اين امر، مطلوب عثمانى نبوده است و درصدد ممانعت از آن بودهاند؛ به طور مثال پاشا ليك بغداد كه مىخواست اين رويه را برهم زند با كريم خان زند دچار چالش گرديد. 1
4. فواصل و منازل
در ابتداى اين بخش لازم است كه معادل واحدها شرح داده شود. «فرسخ» يا «فرسنگ» به مقدار مسافتى گفته مىشود كه قاطرى با بار به مدت يك ساعت آن را طى كند؛ بنابراين طول فرسنگ با طبيعت يك سرزمين تغيير مىكند. در كل فرسخ بين پنج تا شش كيلومتر است؛ مثلاً فرسنگهاى راه تهران - مشهد كه از دشتهاى مسطح مىگذرد، از فرسنگهاى راه اصفهان - شيراز كه از رشتهكوههاى موازى هم و گردنههاى بسيارى مىگذرد، بهمراتب كوتاهتر است. 2 فواصل مسير