103خوشمنظره از همدان خارج و به گردنه پرپيچوخم الوند وارد مىشويم؛ جادهاى سنگلاخى و بيش از حد تصور ناهموار بهگونهاى كه مسافر مجبور به پيادهكردن بارها از اسب بود. 1 از الوندكوه دو مسير وجود داشت: يكى گردنه اسدآباد كه ارتفاع آن به 2300 متر مىرسيد و كاروانانى از شتر كه بارشان پارچههاى پنبهاى بود و از بغداد مىآمدند، از اين مسير به طرف همدان مىرفتند. در دامنههاى الوند كاروانيان با استفاده از الاغ و گاو، محمولههاى ذغال لرستان را به همدان و از آنجا به تهران حمل مىكردند. 2 راه ديگر گردنه است كه از الوند به سمت جنوب مىرود و همدان را به تويسركان، نهاوند و بروجرد وصل مىكند.
همچنين قرارگرفتن ملاير، تويسركان و بروجرد در مسير جاده بغداد، سبب شده بود ولايات تابع همدان نيز در تجارت خارجى سهمى داشته باشند. كشاورزان و روستاييان محصولات خود را به ميادين شهرها و كاروانسراهاى شهرى كه محل عبور زوار و مسافران بود مىرساندند و اينگونه محصولات كشاورزى خود را به فروش مىرساندند.
ولايات تابع همدان نه فقط ميوه خشك براى تأمين احتياجات داخلى ايران، بلكه ميوههايى همچون سيب و گلابى، 3 توتون و قالى را به اروپا و ترياك مرغوب را به بغداد صادر مىكردند. 4 ناگفته نماند مردم ملاير در چيتسازى و قلمكارى استاد بودند و محصولاتشان در ايران و اروپا