99معذورينى مانند خائف، مريض، چوپان و بردگان، ادعاى نفى خلاف فرموده است و مرحوم نراقى افزون بر نفى خلاف، به اجماع منقول از بعض اصحاب در مسئله اشاره مى‌كند. ¹ بر اين اساس، وقت رمى براى كسانى كه معذورند و دچار سختى يا ناتوانى از رمى در روز مى‌باشند، گسترش يافته است و كسانى كه امكان رمى نقطه خاص جمره را در روز ندارند، مكلف مى‌شوند كه شبانگاه كه ازدحام جمعيت كم مى‌شود، رمى كنند. در اين صورت شخص مكلف مى‌تواند در اين زمان‌ها رمى‌كند و اين عمل مقدم بر نايب گرفتن است؛ چراكه جواز نايب گرفتن مشروط به ناتوانى شخص از رمى است.

در اين قسمت براى بررسى ادله اين فرع، تنها به بررسى ادله و روايات توسعه وقت و نيابت در رمى پرداخته و در مورد قواعد احتياط و لاحرج به بداهت آنها بسنده مى‌شود.

روايات توسعه وقت رمى

روايات متعددى بر اين حكم دلالت مى‌كند كه افزون بر اينكه در ميانشان روايات صحيح السند وجود دارد، به خاطر بسيارى آنها، نيازى به بررسى سندشان نيست:

1. مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَحْيَى عَنْ عَبْدِاللهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِاللهِ(ع) قَالَ: «لَا بَأْسَ بِأَنْ يَرْمِيَ الْخَائِفُ بِاللَّيْلِ وَ

يُضَحِّيَ وَ يُفِيضَ بِاللَّيْلِ»؛ ²

در اين روايت صحيح السند، از امام صادق(ع) نقل شده كه فرمود:

«مانعى ندارد كه شخص خائف شبانه رمى كند و شبانه قربانى كند و افاضه كند».

2. وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ مَعْرُوفٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنِ