68

الف) به كار بردن تعبير «من قبل وجهها»؛ «از روبه‌رويش»

- رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِاللهِ(ع) «خُذْ حَصَى الْجِمَارِ ثُمَّ ائْتِ الْجَمْرَةَ الْقُصْوَى الَّتِي عِنْدَ الْعَقَبَةِ فَارْمِهَا مِنْ قِبَلِ وَجْهِهَا لَا تَرْمِهَا مِنْ أَعْلَاهَا». ¹

امام صادق(ع) فرمود: «سنگريزه‌ها را بگير و نزد جمره آخر كه كنار گردنه است برو و آن را از روبه‌رويش رمى كن و نه از بالايش».

-وَ تَرمِى مِنْ قِبَلِ وَجهِها وَ لاَ تَرمِها مِن أعلاها وَ تُكبّر مَع كُلِّ حِصاةٍ. ²

و از روبه‌رويش رمى مى‌كنى و از بالايش رمى نكن و با هرسنگريزه يك تكبير بگو.

عبارتى كه در اين دو روايت به‌كار رفته و فرمان داده كه جمرات را روبه‌رو رمى‌كنند، نشان دهنده اين نكته است كه جمره چيزى غير از زمين است كه به‌كار بردن روبه‌رو براى آن معنا دارد. ³

اشكال: برخى از فقها اين استفاده از تعبير

«ترمي من قبل وجهها» را رد كرده و برعكس، آن را شاهدى براى زمين دانستن جمرات مى‌دانند:

اگر امام(ع) مى‌خواست بفرمايد: «آن مقدارى از ستون كه در مقابل تو مى‌باشد رمى كن نه بالاى ستون را»، بايد بفرمايد «فإرم قبل وجهها و لا ترمِ اعلاها» و به كار بردن كلمه «من» در اينجا درست نيست؛ زيرا «رمي» بدون «من» متعدى مى‌شود. گفته مى‌شود «رميت الجمرة» و نمى‌گويند «رميت من الجمرة». نتيجه اين كه «من» در روايت اشاره به محلّى است كه شخص رمى‌كننده مى‌ايستد. ⁴

نقد: بايد گفت اين «مِن»، براى تعديه «ارم» نيست، بلكه متعلق به «قِبَل» است و اين