245
2. وجوب كفاره بر همه به جز آبرسانان به حجاج
اين فتواى مرحوم بحرانى در «حدائق» است. ايشان اين حكم را تنها در مورد سقايان جارى مىدانند كه مورد روايت مالك بن اعين است و به استناد اين روايت، علاوه بر حكم وجوب بيتوته، حكم كفاره ترك بيتوته را نيز از آبرسانان نفى مىكنند. 1
3. وجوب كفاره بر همه به جز فراموش كننده و نادان به مسأله وجوب بيتوته
آيت الله وحيد خراسانى كفاره را بر ناسى و جاهل به حكم قاصر، واجب ندانسته، بلكه به احتياط مستحب مىدانند. 2 مستند اين فتوا در كلمات ايشان يافت نشد، تنها مىتوان گفت احتمال دارد كه براى استثنا كردن نادان به مسئله از حكم وجوب كفاره به روايت عبدالصمد استناد كرده باشند؛ چنانكه آيات عظام خوئى، تبريزى، فاضل لنكرانى، قمى و فياض از فقهاى معاصر، براى نفى كفاره از جاهل به اين روايت استناد كردهاند. 3
روايت عبد الصمد
مُوسَى بْنُ الْقَاسِمِ عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ بَشِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِاللهِ(ع) قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ يُلَبِّي حَتَّى دَخَلَ الْمَسْجِدَ وَ هُوَ يُلَبِّي وَ عَلَيْهِ قَمِيصُهُ فَوَثَبَ إِلَيْهِ أُنَاسٌ مِنْ أَصْحَابِ أَبِيحَنِيفَةَ، فَقَالُوا شُقَّ قَمِيصَكَ وَ أَخْرِجْهُ مِنْ رِجْلَيْكَ فَإِنَّ عَلَيْكَ بَدَنَةً وَ عَلَيْكَ الْحَجَّ مِنْ قَابِلٍ وَ حَجُّكَ فَاسِدٌ فَطَلَعَ أَبُو عَبْدِاللهِ(ع) فَقَامَ عَلَى بَابِ الْمَسْجِدِ فَكَبَّرَ وَ اسْتَقْبَلَ الْكَعْبَةَ فَدَنَا الرَّجُلُ مِنْ أَبِي عَبْدِاللهِ(ع) وَ هُوَ يَنْتِفُ شَعْرَهُ وَ يَضْرِبُ وَجْهَهُ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِاللهِ(ع): «اسْكُنْ يَا عَبْدَ اللهِ» فَلَمَّا كَلَّمَهُ وَ كَانَ الرَّجُلُ أَعْجَمِيّاً فَقَالَ أَبُو عَبْدِاللهِ(ع): «مَا تَقُولُ» قَالَ: كُنْتُ رَجُلًا