223كفاره تنها در صورت ترك بيتوته در منا، در بيش از يك شب؛ اين قول از مرحوم نراقى است و آن را يكى از احتمالات قدماى اصحاب دانسته است. 1
اشكال: اين حمل نيز با رواياتى كه براى ترك يك شب كفاره را واجب مىدانست، مانند روايت عبدالغفار جازى و روايت جعفر بن ناجيه كه براى ترك سه شب منا، سه گوسفند را واجب مىدانست سازگار نيست؛ چنانكه اين استظهار را صاحب جواهر از روايات باب دارد (با حمل «دم» در عبارت «عليه دم» بر جنس خون، نه به معناى يك گوسفند) و آن را مطابق اجماع منقول و شهرت اصحاب مىداند. 2
6. حمل روايات نافيه كفاره بر مورد جاهل به حكم؛ اين احتمال در عبارت فقهايى چون فاضل اصفهانى 3، صاحب جواهر 4 و صاحب حدائق 5 گوشزد شده است.
7. حمل دو دسته روايت بر قدر متقين آنها، در نتيجه روايات مثبت كفاره بر ترك
عمدى بيتوته حمل مىشود و روايات نافى كفاره بر ترك غير عمدى. براساس اين حمل، كه مختار مرحوم محقق داماد است، با قيد «اسائه»، ترك جهلى، مشمول نفى كفاره مىشود و ترك از روى نسيان و سهو نيز به قياس اولويت داخل مىگردد. 6 اين حمل بنابر جمع عرفى بر مبناى تقديم اظهر بر ظاهر است و چون درمورد متيقن(محل افتراق) هر دو دسته اظهر از موضع اجتماع هستند، بنابراين قدر متيقنهاى هركدام بر موارد غير متيقن مقدم مىشود و در موارد اثبات كفاره، بر عمدى بودن ترك بيتوته، و در موارد نفى كفاره، بر مصداق ترك غير عمدى بيتوته حمل مىشود و در نتيجه تفصيل بين ترك عمدى و غير عمدى بيتوته در وجوب كفاره بهدست مىآيد.