59ويژگىهاى اصلى و اساسى حج مىدانست تا با استفاده از آن، بيدارى اسلامى و انقلاب عليه زورگويان، همواره در جهان اسلام در جريان باشد.
آن حجى كه خداى تبارك و تعالى مىخواهد و آن حجى كه اسلام از ما خواسته است، آن است كه وقتى مىرويد حج، اين مسلمين بلاد را بيدار كنيد، متحد كنيد با هم، بفهمانيد به آنها كه چرا بايد بيش از يك ميليارد مسلمين تحت فشار دو تا قدرت چند صد ميليونى باشند. 1
طبيعى است اين مهم، با حضور و همكارى همه دولتها و ملتهاى اسلامى محقق خواهد شد. ولى امام، با توجه به ماهيت اين امر، براى علما و نخبگان، نقش ويژهاى قائل بود:
اكنون بر علماى اسلام و نويسندگان و دانشمندان و هنرمندان و فيلسوفان و محققان و عارفان و روشنفكرانى كه به حال اسلام و مسلمين تأسف مىخورند، در هر منطقه و داراى هر مذهب و مسلكى كه هستند، لازم است ... مسلمانان را هشدار دهند و از آنان غفلتزدايى نمايند و آنان را براى يك نهضت عمومى اسلامى مهيا كنند. 2
حج كه با اجتماع رودررو و بىواسطه مسلمانان در مدت زمان نسبتاً طولانى همراه است، فرصت بسيار خوبى براى گفتوگو و تبادل اطلاعات و آرا و انديشهها در عرصههاى گوناگون سياسى و اجتماعى است. از اين جهت فرصت گفتوگو در حج، زمينه بسيار مساعدى براى صدور انقلاب است.
در زمينه فرهنگى، يكى از ويژگىها و زمينههايى كه مىتوان براى پيشبرد انقلاب اسلامى و صدور آن نام برد، «گفتوگو» است. حج مىتواند به عنوان مظهر تفاهم و گفتوگو درآيد و منجر به اتحاد و همكارى و همدلى شود. در اين زمينه مقام معظم رهبرى به لزوم و ضرورت گفتوگوى ميان فرهنگها و عقايد مختلف در بين مسلمانان اشاره مىكنند: