195بر اين اساس برخى انديشمندان بر اين باورند كه يكى از اهداف عمده غرب، بهويژه آمريكا، از جريان جهانى شدن، تضعيف دين اسلام است كه از طريق تضعيف ساختارهاى عينى و ذهنى صورت مىگيرد. تضعيف ساختارهاى عينى دينى، بر ايجاد نظامهاى سياسى و اجتماعى استوار است كه جايگاه دين را در حوزه اقتدار سياسى و اجتماعى كمرنگ كند و اين مسئله از طريق سكولار كردن جوامع اسلامى انجام مىشود.
تضعيف ساختارهاى ذهنى نسبت به دين، از طريق تغيير در نگرشهاى پيروان اديان و جوامع درباره دين و نهادهاى دينى تأمين مىشود. تغيير ذهنى در برخى موارد، ماهيت معرفتى و شناختى دارد؛ مانند تصوير چهره خشن از اسلام و مسلمانان (اسلامهراسى) كه هم مانع توسعه اسلام در غرب مىشود و هم موجب فروپاشى مسلمانان از درون مىگردد. تغيير ذهنى، گاهى نيز ماهيت رفتارى و تبليغاتى دارد؛ مانند مصرفى شدن زندگى با روندهاى نظام سرمايهدارى. 1
از اين جهت جهانى شدن، مانعى در مقابل اسلامگرايى و نهضتهاى اسلامى است؛ ولى جهانى شدن، ظرفيتهايى را نيز براى بيدارى اسلامى فراهم مىكند. فرصت يا تهديد بودن جهانى شدن براى بيدارى اسلامى، به همان بحث جهانىشدن و جهانىسازى برمىگردد كه در بخش قبل مطرح و بررسى شد.
در اين بين به نظر مىرسد حج در مقام عبادتى جهانشمول، در اين اثرگذارى بسيار مؤثر و نقشآفرين است. حج در جايگاه رسانه بينالمللى جهان اسلام كه با حضور نمايندگانى از سرتاسر جهان نمود و بروزى از جهانشمول بودن اسلام است، مىتواند كاركردهاى بينالمللى و رسانهاى جمعى را در بيان مسائل جهان اسلام و همچنين ايجاد