38لنگرگاه كشتىهايى بود كه از هند و عدن و يمن و عيذاب و قلزم و ساير جاها بدانجا مىآمدند. 1
صاحب «تاريخ مدينه جده» اين گفته حميرى را با آنچه درباره علاقه پادشاهان ايران به ايجاد مركزى براى بازرگانى جهانى نقل كردهاند، سنجيده و براى مثال، علاقه و اهتمام دارا، پادشاه ايران (مراد، داريوش هخامنشى است) را به امر بازرگانى دريايى ذكر كرده است. او به برخى از يونانيان دستور داد در بندرهاى اقيانوس هند و درياى سرخ گردش كنند و اطلاعاتى از آنجاها به دست آورند. همين علاقه و اهتمام سبب شد دارا يكى از افتخارات خود را چنين بشمارد كه توانست با ايجاد آبراهى، كشتىها را از مصر تا ايران بياورد؛ اقدامى كه بىشك، يكى از بزرگترين كارها در تاريخ بازرگانى جهانى به شمار مىرود.
در اينجا شايد بىمورد نباشد بدانيد بيشتر تاريخنگاران يا جغرافىنويسانى كه درباره سكونت ايرانيان در جده سخن گفتهاند، به بناهاى باشكوهى اشاره نمودهاند كه آنان از سنگ در آنجا ساختهاند. اين اشاره بدان جهت است كه در اين نواحى، به كار بردن سنگهاى تراشيده شده در ساختن خانه يا ديوار ناشناخته بود و به همين دليل، اين گونه بناها چشمگير بود و تازگى داشت. چنين خصوصيتى در ساخت بنا در شرق افريقا در زنگبار و بندر كيلوا نيز مشاهده مىشود كه ايرانيان در آنجا مىزيستند. درباره آثار بازمانده از بندر كيلوا در شرق افريقا در آثار برخى تاريخنگاران آمده است:
مظاهر تمدن و فرهنگ ايرانى با تمام وضوح نزد آنان آشكار بود و سبك معمارى و خانهسازى با سنگ را ايرانيان در آنجا متداول كردند... . ايرانيان در ساختن خانههاى خود از سنگهايى استفاده مىكردند كه به اندازههاى مساوى