متن کتاب مناسبات ایرانیان با حجاز در دوره های مختلف تاریخ اسلام - جلد 1 - صفحه 30

(5 تا 251)

3. حجاز

از ريشه حَجَز و به معناى فاصله، ميان و مانع است. ابن مجاور اين قول را تقويت كرده است. دلايل مختلفى براى نام‌گذارى آن بيان شده است. ¹ حجاز در تقسيم‌بندى جغرافى‌دانان مسلمان، از بخش‌هاى پنج‌گانه جزيرة العرب است كه در حد فاصل تهامه (زمين‌هاى پست سواحل درياى سرخ) و نجد (زمين‌هاى بلند كوهستانى) قرار دارد. ² در شرق حجاز، رشته كوه‌هاى سُرات قرار گرفته و تا منطقه نجد ادامه يافته است. ³ شمالى‌ترين نقطه حجاز در سمت شرق آن تبوك است كه بين سرزمين حجر و شام قرار دارد. ⁴ البته برخى آن را بخشى از قلمرو شام دانسته‌اند. ⁵ خليج عقبه نيز در شمال درياى سرخ، مرز غربى شمال حجاز را تشكيل مى‌دهد. جنوبى‌ترين بخش حجاز، مناطق جنوبى طائف معرفى شده است. ⁶ دو شهر مشهور و مقدس مكه مكرمه و مدينه منوره در حجاز واقع شده‌اند. در واقع حجاز، تاريخى جداى از اين دو شهر مقدس ندارد. طائف، خيبر، جُحفه و عُشيره، از ديگر مراكز جمعيتى حجاز هستند.

4. مناسبات

اين واژه را ارتباط داشتن با يكديگر معنا كرده ⁷ و عمل متقابل و تأثير متقابل نيز گفته‌اند. ⁸ تبادل و داد و ستد و معامله از ديگر معانى آن است. ⁹

1) .جغرافية جزيرة العرب، ص130.

2) . معجم البلدان، ج2، ص219

3) . تاريخ المستبصر، صص 52_51

4) . صورة الارض، ج1، ص32؛ معجم مااستعجم، ج1، ص12؛ معجم البلدان، ج2، ص219

5) . فتوح البلدان، ج1، ص71؛ التنبيه والاشراف، ص230.

6) . معجم مااستعجم، ج1، ص9؛ معجم البلدان، ج2، ص219؛ اطلس تاريخ اسلام، ص396.

7) . اقرب الموارد، ج3، ص644؛ معجم الوسيط، ج2، ص628.

8) . فرهنگ فشرده انگليسى - فارسى، ص621.

9) . لغت نامه دهخدا، ج5، ص6795.

مشخصات کتاب

مناسبات ایرانیان با حجاز در دوره های مختلف تاریخ اسلامجلد:1نویسنده:سامانی، محمود:پژوهشكده حج و ز يارتناشر:مشعرمحل نشر:تهران - ایرانسال نشر:1393

دریافت فایل ارجاع:

BibTex | Endnote

سایر جلدهای کتاب:

جلد 1