127شوند. بنابراين، پس از وقفهاى طولانى، اولين حجگزارى در سال 666ه .ق انجام شد. 1 با وجود صدور فرمان يادشده، حكومت مركزى در امر حج مداخله مستقيمى نداشت و كارگزاران و حاكمان مسلمان به تجهيز و اعزام كاروان حج مىپرداختند. 2 از آن پس، منعى در انجام فريضه حج وجود نداشت، اما بىتوجهى يا كمتوجهى ايلخانان مغول به امر حج و ناامنى راههاى حج از عراق تا حجاز و رقابت دو دولت ايلخانان و مماليك مصر بهويژه در حوزه شامات، استقبال مردم از انجام حج را كم مىكرد. البته برخى ايرانيان با پيوستن به كاروان شام با حمايت مملوكان مصر فريضه حج را برگزار مىكردند. 3
در اين ميان، خود مغولان براى كاروانهاى حج مشكلساز بودند، چنانكه گزارشهايى از غارت كاروانهاى حج به دست ايلخانان مغول در برخى سالها (مانند سال667 ه.ق) در دست است كه بدينوسيله مغولان مىخواستند اطلاعاتى عليه مملوكان جمعآورى كنند. چنين اقدامى، واكنش مماليك مصر را به دنبال داشت، چنانكه بيبرس براى مقابله با حملات آنان به كاروان حج، در سال 668ه.ق به دمشق رفت، اما مغولان پس از غارت حوالى حلب و با دريافت خبر حركت بيبرس براى مقابله، عقبنشينى كردند. 4
پس از آباقاخان، برادرش، تكودار (680 - 683ه .ق) به ايلخانى رسيد. وى پيش از سلطنت ظاهراً مسيحى شده بود كه به مجرد جلوس بر تخت، اسلام آورد و نامش را به احمد تغيير داد. وى تلاش كرد با حجاز ارتباط برقرار كند، اما اشراف حسنى حاكم بر مكه كه تحت نفوذ دولت مماليك مصر بودند، اقبالى به تكودار نشان