101
ب) عوامل داخلى
از عوامل داخلى مؤثر بر روابط سلجوقيان با اشراف حجاز شايد بتوان به نفوذ شخصيتهاى علمى و دينى طرفدار عباسيان و به تبع آن، ايرانيان مقيم حرمين اشاره كرد. طبيعى بود اينان به دليل مذهبى، سياستهاى فاطميان شيعهمذهب را برنمىتافتند و تلاش خود را براى سيادت مجدد اهل سنت بر حجاز به كار مىگرفتند. افزون بر آنكه بيشتر حجگزاران از اهل سنت بودند. طبيعى بود كه اشراف در مقاطعى - با وجود زيدى مذهب بودن اشراف مكه 1 و امامى مذهب بودن اشراف حسينى مدينه - 2 به ناچار، به سياستهاى دولت حامى اهل سنت يعنى سلجوقيان متمايل مىشوند. افزون بر آن، اكثريت مردم حجاز و مردم حرمين، سنى مذهب بودند و از امارت اشراف كه برخى از آنها شعايرى مانند اذان شيعى را رواج داده بودند، دل خوشى چندانى نداشتند. با توجه به اين زمينهها، سلجوقيان براى برقرارى ارتباط با اشراف انگيزه فراوانى داشتند.
ابزار نفوذ سلجوقيان در حرمين
سلجوقيان براى گسترش سيادت خود و دستگاه خلافت عباسى بر حجاز از روشهاى مختلفى سود جستند كه مهمترين آنها عبارتند از:
الف) انتخاب امير الحاج از ميان علويان
سياست سلجوقيان از فرستادن امير الحاجها از ميان خاندان علوى اين بود كه اينان به دليل ارتباط و خويشاوندى با اشراف حجاز، آوردن نام عباسيان و سلجوقيان در خطبههاى حرمين را تضمين كنند. ابوالغنائم حسن بن محمد بن على زينبى