146 قول ابن‌ابى عقيل: اسوداد افق مشرقى مبدأ وقت مغرب است.

گرچه اين قول به ايشان نسبت داده شده، از عبارت ايشان برمى‌آيد كه اسوداد افقِ شرقى را تنها علامت دانسته و موضوعيتى براى آن قائل نبوده‌اند:

اولِ وقت مغرب سقوط قرص است و علامت آن تاريك شدن آسمان از طرف مشرق مى‌باشد و چنين امرى با روكردن شب، ازدياد ظلمت و اشتباك نجوم محقق مى‌گردد. ¹

شيخ اعظم انصارى اين عبارت را بر قول مشهور، يعنى ذهاب حمره مشرقيه، حمل نموده‌اند ²؛ ولى همان‌طوركه از عبارت ابن ابى‌عقيل برداشت مى‌شود، ايشان معيار را سقوط قرص و علامت آن را اسوداد افق دانسته‌اند؛ مگر اينكه علامت را علامت تعبدى بدانيم نه علامت تيقن به غروب كه خلاف ظاهر است. افزون‌براين، تعبدى بودن اين علامت، راه حمل كلام ايشان بر زوال حمره را سد مى‌كند؛ چراكه بين اسوداد افق شرقى، تقويت ظلمت و اشتباك نجوم و بين ذهاب حمره مشرقيه، تفاوت زمانى قابل ملاحظه‌اى وجود دارد.

برخى ³ در ميان روايات غروب، از رواياتى ياد كرده‌اند كه دلالت آن بر كلام ابن ابى عقيل محتمل است؛ مانند:

«عَنْ محمد بْنِ عَلِيٍّ قَالَ: صَحِبْتُ الرِّضَا(ع) فِي السَّفَرِ فَرَأَيْتُهُ يُصَلِّي الْمَغْرِبَ إِذَا أَقْبَلَتِ الْفَحْمَةُ مِنَ الْمَشْرِقِ، يَعْنِي السَّوَادَ» ⁴؛ «راوى مى‌گويد: مصاحب امام رضا(ع) در سفر بودم؛ ديدم ايشان وقتى تاريكى و سياهى از طرف مشرق رو كرد، نماز مغرب خود را اقامه نمودند».

اين روايت بيانگر زمان خواندن نماز مغرب از جانب امام رضا(ع) است و آن را